Brüksel, Eylül ayının başında yapılan seçimlerde aşırı sağ cı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin birinci olduğu bir Alman eyaletine yönelik AB fonlarını dondurmaya mı hazırlanıyor?
Binlerce kez görüntülenen, beğenilen ve paylaşılan çok Sayıda Sosyal Medya gönderisinde, avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in fotoğrafının da kullanılmasıyla bu iddia ortaya atılıyor.
Ancak şu ana kadar Avrupa Birliği’nin Saksonya-Anhalt eyaletine gönderilen fonları dondurmaya yönelik bir planı olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunmuyor.
İddialara göre, Almanya’nın doğu-orta kesiminde yer alan Saksonya-Anhalt eyaletine, seçmenlerin 6 Eylül’de AfD’ye ezici bir zafer kazandırmasının ardından milyonlarca, hatta milyarlarca Euro tutarındaki AB fonu aktarılmayabilir.
Ancak AfD’nin kazandığı 39 sandalye, diğer partilerin herhangi birinden iki kattan fazla sandalye elde etmesine rağmen tek başına çoğunluğu sağlamaya yetmedi.
Bununla birlikte AfD, diğer partilerin kendisiyle iş birliği yapmayı reddetmesi nedeniyle koalisyon kurmakta zorlanıyor.
Von der Leyen de geçmişte AfD’yi defalarca eleştirdi. Kendisinin liderliğindeki merkez sağ CDU ise seçimlerde ağır bir yenilgi alarak oyların yalnızca yüzde 17,2’sini kazandı ve 15 sandalyede kaldı. Bu durum, AB fonlarının dondurulması planının arkasında von der Leyen’in olduğu yönündeki sosyal medya iddialarını da körüklemiş olabilir.
Ancak bunun böyle olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunmuyor. Aksine, söz konusu iddiaların Almanya’daki Yeşiller Partili Avrupa Parlamentosu üyesi Daniel Freund’un açıklamalarından kaynaklandığı görülüyor. Freund, eyalet seçimlerinin ardından, AfD liderliğindeki bir hükümetin Avrupa değerlerini ihlal etmesi veya AB fonlarını kötüye kullanması halinde bu hükümete aktarılan AB kaynaklarının dondurulması için girişimde bulunacağını söyledi.
Saksonya-Anhalt, mevcut 2021-2027 bütçesi kapsamında 2,95 Milyar euro tutarında AB desteği almaya hazırlanıyor. Bunun 1,3 milyar eurosu Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu’ndan, 571 milyon eurosu Avrupa Sosyal Fonu’ndan, 594 milyon eurosu ise Kırsal Kalkınma için Avrupa Tarım Fonu’ndan geliyor.
Kişi başına düşen destek açısından Saksonya-Anhalt, Freund’un hesaplamalarına göre, AB fonlarından en fazla yararlanan Alman eyaleti konumunda; tüm bütçe dönemine yayıldığında kişi başına 650 euronun üzerinde bir ortalama söz konusu.
Freund, AB’nin geçmişte Polonya ve Macaristan’da da benzer şekilde fonları dondurma yoluna gittiğini hatırlattı.
Brüksel, gerçekten de birkaç Yıl önce bu ülkeler için ayrılan kaynakları, önceki hükümetler dönemindeki hukukun üstünlüğü ve demokratik gerileme endişeleri nedeniyle bloke etmişti.
Bu fonların bir kısmı, reformların ardından kademeli olarak serbest bırakıldı. Örneğin Polonya’da, başbakan Donald Tusk’un hükümetinin yargı bağımsızlığı ve hukukun üstünlüğü için güvenceler getirmesinin ardından, Avrupa Komisyonu 2024’te 137 milyar euroluk uyum ve pandemi sonrası fonunu resmen açtı.
Macaristan için ise Komisyon, 4,2 milyar euroluk ilk uyum fonu diliminin serbest bırakılmasını ve Erasmus+ ile Horizon Europe gibi programlara erişimin Yeniden sağlanmasını önerdi.
Eski Başbakan Viktor Orbán döneminde, hukukun üstünlüğüne ve yolsuzluk risklerine ilişkin kaygılar nedeniyle milyarlarca avro dondurulmuştu. Ancak Péter Magyar’ın liderliğindeki hükümetin son yasa adımları, bu paranın çözülmesinin önünü açtı.
Buna rağmen, şu an için Saksonya-Anhalt’a yönelik benzer bir senaryonun gündeme gelmesi, Brüksel’in yürüttüğü koordineli bir girişimden çok, birkaç AP milletvekilinin görüşü gibi görünüyor.
AB’nin hukukun üstünlüğü koşulluluk mekanizmasına göre, yalnızca belirli bir partinin iktidara gelmesi nedeniyle fonlar askıya alınamıyor. Avrupa Komisyonu, önlem önerisinin ancak hukukun üstünlüğü ihlallerinin AB bütçesinin sağlam yönetimini ya da Birliğin mali çıkarlarını doğrudan etkilemesi veya ciddi biçimde riske atması halinde gündeme gelebileceğini belirtiyor.
Böyle bir adımın önce Avrupa Komisyonu tarafından teklif edilmesi, ardından nihai Kararı n Avrupa birliği Konseyi tarafından verilmesi gerekiyor.
Saksonya-Anhalt eyalet hükümeti adına konuşan bir sözcü, kendilerine ulaşan AB fonlarının dondurulmasına ilişkin herhangi bir planın farkında olmadıklarını söyledi.
“Mevcut durumda böyle bir adım için hukuki bir dayanak bulunmuyor,” diyen sözcü, 6 Eylül’deki seçimlerin ardından henüz yeni bir eyalet hükümeti kurulmadığını da vurguladı.
AfD, bu seçime ek olarak, birkaç hafta sonra kuzeydeki Mecklenburg-Batı Pomeranya eyaletinde yapılan bir başka seçimde de önemli kazanımlar elde etti. Berlin eyalet seçiminde ise Sol Parti sandıktan birinci çıktı.
Avrupa Komisyonu, haberin yayımlandığı ana kadar yorum talebimize yanıt vermedi.
