3. Türkiye'deki Fransız şirketler hangileri?
Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'de bin 524 Fransa sermayeli şirketin faaliyet gösterdiğini söylüyor.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne (TOBB) kayıtlı Fransa sermayeli şirket sayısı ise 28. Bu şirketlerde Fransa'nın payı yüzde 15 ila yüzde 100 değişiyor. Örneğin:
Türkiye pazarına 1997'de adım atan Danone'nin 1998'ten bu yana sütlü ürünler pazarında faaliyet gösteren şirketi Danone Tikveşli'nin yüzde 22'si Fransa'ya ait. Türkiye'de 2 binden fazla insana istihdam sağlayan Danone, Activia, Hayat Su, Aptamil gibi markaların da sahibi.
Bursa'da doğan iki büyük markadan Eker Süt Ürünleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin yüzde 49'u ile Erikli Su ve Meşrubat Sanayi'nin yüzde 100'ü yine Fransa'nın.
Manisa merkezli Paktürk Ambalaj Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin de yüzde 100'ü Fransa'ya aitken, Sırma su ve gazozun üreticisi, Sırma Grup İçecek Sanayi ve Ticaret Anomim Şirketi de yüzde 56,8 oranında Fransa ortaklı.
Borsa İstanbul'da işlem gören, Konya Çimento Sanayii Ananonim Şirketi'nin yüzde 81,88'i Fransa'nın. "Fransız ürünlerine boykot" çağrısının ardından bu şirketin Borsa'da işlem gören hisseleri taban yaptı. 26 Ekim sabahı 856 liradan işlem gören hisse başı fiyatı, 27 Ekim'de 649 liraya kadar geriledi. Daha sonra tekrar 760 lira seviyelerine çıktı.
Konya Çimento'nun yanı sıra Borsa'da işlem gören çok daha büyük Fransız paylı oyuncular da bulunuyor.
Bunlardan biri de 1997'de dünyada "Yap-İşlet-Devret" modeliyle gerçekleştirilen projelerin ilk örneklerinden olan, bugün yedi ülkede 13 havalimanının işletme hakkına sahip TAV Havalimanları.
Avrupa'nın lider havalimanı işletmecilerinden Aéroports de Paris Grubu, TAV'ın yüzde 46,12'sine sahip. TAV'ın hâlihazırda pandemiden darbe yiyen hisseleri son 24 saatte yüzde 2'den fazla değer kaybetti.
Bir diğer önemli Fransız ortaklığı ise Total ve OYAK.
Paris'te başlayan hikayesi 1924'e kadar dayanan enerji devi Total, Türkiye'ye 1992'de girdi. 2017 itibarıyla Türkiye pazarının yüzde 11'ine hâkim olan Total'in Türkiye operasyonları, 2015 yılında Demirören Grubu tarafından 325 milyon euroya satın alınmıştı. Ancak bu yılın haziranında resmileşen kararla, OYAK Grubu, TOTAL ile M-Oil'i 450 milyon dolara satın aldı.
Üyelerinin karşılaşabilecekleri sosyal ve fiziksel risklere karşı ek bir sosyal güvenlik oluşturmak amacıyla 1961'de kurulan Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK), dokuz sektörde 46 şirkete sahip.
2019'da toplam 4,9 milyar dolar ihracat rakamına ulaşan OYAK'ın bu şirketlerinden bazıları da Fransız ortaklı. Örneğin, OYAK Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş.'nin yüzde 51'i Fransız otomotiv devi Renault'un. Ya da ORFİN Finansman A.Ş.'nin yüzde 50'si Renault grup markaları için otomotiv finansmanı sağlayan RCI Banque SA'ya ait.
Türkiye'nin en büyük çimento üreticisi Oyak Çimento'nun yüzde 40'ı 2018'den bu yana Tayvanlı TCC'nin (Taiwan Cement Corporation). Kalan yüzde 60 ise OYAK'a ait. Oyak Çimento'nun yedi iştirakinden Borsa'da işlem gören Mardin Çimento, Fransız ortaklı olmamasına rağmen dünden bugüne yüzde 9 değer kaybetti.
4. Fransa'nın Türkiye yatırımı ne kadar?
Merkez Bankası'nın veriletine göre 2002-2019 döneminde Fransa sermayeli firmalar tarafından Türkiye'ye gerçekleştirilen doğrudan yatırımların toplamı 7 milyar 450 milyon dolar. Aynı dönemde Türk sermayeli firmaların Fransa'ya gerçekleştirdiği doğrudan yatırımların toplamı ise 248 milyon dolar.
Fransa'nın Avrupa Birliği ve Dışişleri Bakanlığı verilerine göre Fransa'nın sadece 2019'da yaptığı yatırım, 2018'e göre yüzde 24 geriledi.
Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, eylül ayında yaptığı açıklamada Hollanda'nın bugüne kadar Türkiye'ye 25,7 milyar dolar yatırım gerçekleştirdiğini v eyüzde 15,9 pay ile doğrudan yatırımı bulunan ülkeler arasında birinci sırada yer aldığını söylemişti.
Gayrimenkul hariç net sanayi-hizmetler sektöründeki yatırımları açıklayan TCMB'ye göre 2002'den bu yana Türkiye'ye 160 milyar 584 milyon dolar doğrudan yatırım geldi. Buna karşılık aynı dönemde 47 milyar 346 milyon dolar Türkiye'den yurt dışına doğrudan yatırım yapıldı.
Ancak son beş yıla bakıldığında hem küresel ekonomideki hem Türkiye ekonomisindeki gelişmeler nedeniyle doğrudan yatırımlarda ciddi bir düşüş var. 2015'te 20 milyar dolar seviyesine çıkan yabancı yatırımlar, 2019'da bir önceki yıla göre yüzde 35 azalarak 8 milyar 8 milyon dolara kadar geriledi.
5. Turizm
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın verilerine göre 2019'da Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçi ve yurt dışında ikamet eden vatandaşların toplam sayısı 51 milyon 747 bin 198. (2020'nin Ocak-Mart aylarında ziyaretçi sayısı 5 milyon 452 bindi). Söz konusu yılda Türkiye'ye en çok turistin geldiği ülkeler:
Rusya Federasyonu: 7 milyon 17 bin 657
Almanya: 5 milyon 27 bin 472
Bulgaristan: 2 milyon 713 bin 464
İngiltere: 2 milyon 254 bin 871
İran: 2 milyon 102 bin 890
Irak 1 milyon 374 bin 896
Yabancı ziyaretçiler sayesinde elde edilen turizm geliri 28,7 milyar dolar. Yurt dışında ikamet eden T.C. vatandaşlarının bıraktığı gelir ise 5,6 milyar dolar.
2019 yılında Türkiye ziyaret eden Fransız turist sayısı 875 bin 957. Bu sayı, bir önceki sene 731 bin 379, 2016'da ise 578 bin 524'tü.
Gökçen Tuncer - The Independentturkish
