Alberta'da ayrılık sürecine ret: Trump'ın tehditleri Kanadalıları birleştirdi

Kanada'nın petrol zengini eyaleti Alberta'da seçmenler, salı günü yapılan referandumda ezici bir çoğunlukla ülkede kalmaktan yana oy kullandı. Bu sonuç, ABD Başkanı Donald Trump'ın ticaret savaşı ve ilhak tehditlerinin Kanadalıları bayrakları etrafında kenetlediği bir dönemde Başbakan Mark Carney'nin ulusal birlik çabasına ivme kazandırdı.

Sandık çevrelerinin yaklaşık yüzde 90'ı sayıldığında, Alberta Seçimleri'nin resmi olmayan verilerine göre seçmenlerin yüzde 75'i Kanada'da kalınması yönünde oy verdi.

Bağımsızlık karşıtı cephenin yüzlerinden biri olan Thomas Lukaszuk, “Kanada'yla uğraşmayın. Başkan Trump bunu izliyor,” dedi.

Eski Alberta Başbakan Yardımcısı Lukaszuk, ayrılığa karşı yürütülen Forever Canadian kampanyasına liderlik ediyordu.

Referandum doğrudan bağımsızlık oylaması değildi. “Evet” sonucu, Alberta'yı ileride Kanada'dan ayrılmayı oylamaya götürecek bir referandum sürecine sokacaktı.

Carney: “Kanada için büyük bir sonuç”

“Albertalıların birlikten yana karar vermesi Kanada için harika bir sonuç” diye konuşan Carney, salı günü Ottawa'da Kabine toplantısı öncesi gazetecilere açıklama yaptı.

Carney, seçmenlerin dörtte birinin ayrılık sürecinin başlatılmasını desteklemesinin hepsinin mutlaka bağımsızlık istediği anlamına gelmediğini savundu. Ona göre yalnızca daha küçük bir “çekirdek” grup gerçekten ayrılıktan yana. Bazı seçmenler, Ottawa'ya mesaj göndermek için sandıktaki soruya “evet” dediklerini, ülkeyi bölmek istemediklerini söylüyor.

Carney, salı sabahı Alberta Başbakanı Danielle Smith ile sonuçlar ve göçmenlik de dahil olmak üzere federal-eyalet ilişkilerinin güçlendirilmesi üzerine görüştüğünü söyledi.

Bazı seçmenler, Alberta'nın ayrılmasını istemeden referandum sorusuna destek verdiklerini söyledi. Edmontonlu seçmen Shawn Campbell, süreci başlatmak için oy kullanmasının nedenini şöyle açıkladı: “Ottawa'ya Albertalıların mutlu olmadığını anlatan bir mesaj gönderiyor.”

Başka seçmenler ise bizzat oylamayı eleştirdi. Edmontonlu 59 yaşındaki Dave Malka, “referandum üzerine referanduma” para harcanmasına, bu paranın sağlık hizmetlerine ayrılmamasına itiraz etti. Trump Kanada'yı tehdit ederken bunun “tam birlik içinde olmamız gereken en kötü zamanda yaşandığını” söyleyerek, “Birlik olmak yerine birbirimizle kavga ediyoruz,” dedi.

Metin kısaltılacaksa, Malka'nın sağlık sistemiyle ilgili kısmı çıkarılıp yalnızca Campbell alıntısı bırakılabilir. Uzun formatlı haberlerde bölümün tamamı kullanılabilir ve Khowaja yeniden eklenebilir.

Alberta başbakanı yeni bir referandumu reddetti

Smith, salı gecesi yaptığı televizyon konuşmasında sonucu memnuniyetle karşıladı ve başbakan olduğu sürece yeni bir ayrılık referandumu çağrısında bulunmayacağına söz verdi.

“Dün Albertalılar, ezici bir çoğunlukla Kanada'nın bir eyaleti olarak kalmaktan yana oy kullandı” diyen Smith, “Seçime katılım tarihi düzeydeydi ve Albertalıların ülkemize ve eyaletimize duyduğu tutkunun güçlü bir göstergesiydi” ifadelerini kullandı.

Alberta'nın daha fazla eyalet yetkisi için Ottawa üzerindeki baskısını sürdüreceğini söyleyen Smith, anlaşmazlıkların ayrılık yoluyla değil, Kanada'nın siyasi ve hukuki kurumları içinde çözüleceğini vurguladı.

Forever Canadian kampanyasına liderlik eden eski Alberta başbakan yardımcısı Thomas Lukaszuk da destekçilerine hitaben, “Kanada'yla uğraşmayın. Başkan Trump bunu izliyor” dedi.

Ayrılıkçılar yenilgiyi kabul ediyor, davalarından vazgeçmiyor

Alberta'daki ayrılıkçı hareketin organizatörlerinden David Parker, yenilginin büyüklüğünü kabul etti.

Sosyal medyada, “Bağımsızlık şu an çok uzak görünüyor ve bunun bir yenilgi olmadığını iddia etmemeliyiz” diye yazdı.

Buna rağmen ayrılıkçı liderler mücadeleyi sürdürmekte kararlı olduklarını söylüyor. Edmonton'da bir restoranda düzenlenen referandum gecesi buluşmasında, sonuçlar ekrana yansıtılırken salonda derin bir sessizlik çöktü.

Alberta Refah Projesi'nden Jeff Rath, “Hiçbir yere gitmiyoruz,” dedi. “Son bir yılda tartışmaya biz yön verdik. Albertalılara bağımsızlığın faydalarını anlattık ve yolumuza devam edeceğiz.”

Rath, oylama öncesinde yüzde 30'luk destekten “büyük mutluluk” duyacağını söylemişti. Ayrıca Birleşik Muhafazakâr Parti'nin (UCP) liderliğinden Smith'in alınmasını istediğini ve partinin bölünebileceğini, bunun da yeni bir bağımsızlık yanlısı parti doğurabileceğini savunmuştu.

Marjinal talepten kalıcı harekete

Alberta, dünyanın kanıtlanmış petrol rezervleri bakımından dördüncü büyük bölgesi. Kovboy kültürünün güçlü olduğu, muhafazakârların kalesi sayılan eyaletin siyasi iklimi, uzun süredir Kanada'nın büyük bölümünden çok Amerikan Batısı'yla benzerlikler taşıyor. Ottawa'daki federal yönetime duyulan tepki derin, ancak bu tepki geçmişte yaygın bir bağımsızlık desteğine dönüşmemişti.

Eski Başbakan Jason Kenney, tarihte ayrılıkçı partilerin oyların yalnızca yüzde 1 ila 2'sini alabildiğini hatırlatıyor. Kenney'ye göre COVID-19 kısıtlamalarına yönelik öfke, sonradan ayrılıkçı davayı benimseyen aktivistleri harekete geçirdi.

Trump'ın yürüttüğü ticaret savaşı ve Kanada'yı ABD'nin 51'inci eyaleti yapma yönündeki tehditleri, liberal başbakanların tarihsel olarak gözde olmadığı Alberta'da Carney'nin desteğini artırmasına yardımcı oldu.