avrupa Komisyonu, reşit olmayanların Instagram, TikTok ve YouTube gibi platformlara erişimini kısıtlayan bir “EU Kids Act” önerisini ve video oyunları ile yapay zekâ sohbet botları da dahil olmak üzere çevrim içi hizmetlere yönelik yeni güvenlik şartlarını açıklamaya hazırlanıyor.
15 yaşından küçüklerin ebeveyn onayı olmadan Sosyal Medya ve video paylaşım platformlarında hesap oluşturması yasaklanacak. teknoloji şirketlerinden ise Dijital hizmetlerini tasarım aşamasından itibaren güvenli hale getirmeleri istenecek.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) Genel kurul oturumunda yapacağı "Birliğin Durumu" konuşmasında yasal düzenleme teklifinin ana hatlarını açıklaması bekleniyor. Yasa teklifinin kendisinin ise perşembe günü yayımlanması planlanıyor.
Fransa , Yunanistan , Avusturya, Danimarka, İspanya, Belçika, İtalya, Almanya , Polonya ve Hollanda’nın tamamı sosyal medya yasaklarına ilişkin ulusal düzenlemeleri değerlendiriyor veya ilerletiyor. Bu durum, Brüksel üzerindeki AB genelinde geçerli bir düzenleme sunma ve ülkeler arasında farklı uygulamaların ortaya çıkmasını önleme baskısını artırıyor. AB yürütme organının temmuz ayında bir araya getirdiği uzman grubu, çocukların çevrim içi güvenliğini artırmaya yönelik bir dizi tavsiye yayımlamıştı. Bu tavsiyelerin birçoğunun yaklaşan yasa taslağına yansıtılması bekleniyor.
Belgede, “Ürünlerini güvenli hale getirme konusunda birincil sorumluluk teknoloji şirketlerine aittir. Avrupa’nın çocuklarını algoritmalar değil, ebeveynler yetiştirmelidir” ifadeleri yer alıyor.
Kapsam
Düzenlemenin kapsamı başlangıçta öngörülenden daha geniş. Tasarı, özellikle video oyunları ve yapay zekâ destekli dijital arkadaşlar olmak üzere, reşit olmayanlar için potansiyel olarak zararlı görülen diğer çevrim içi hizmetleri de kapsayacak. İspanya ve Hollanda da yalnızca geçen hafta bu yönde çağrıda bulunmuştu.
Taslak “EU Kids Act”, reşit olmayanlar açısından “özgül tasarım riskleri” Taşı dığı değerlendirilen sosyal medya, video paylaşım platformları ve çevrim içi oyunların yanı sıra, “reşit olmayanlara ruh sağlığı ve kişisel gelişim konusunda tavsiyelerde bulunabilen sanal araçlar” olarak tanımlanan yapay zekâ destekli sohbet botları ve dijital arkadaşları da kapsıyor.
Eğitim amacıyla tasarlanan ve işletilen hizmetler ile kamu kurumları tarafından sunulan hizmetler kapsam dışında tutulacak. Ofis veya endüstriyel kullanım amacıyla geliştirilen yapay zekâ sistemleri de düzenlemenin dışında kalacak.
Yaş sınırlamaları
Teklif, kapsam dahilindeki tüm dijital hizmetler için “tasarım gereği güvenlik” şartlarını, yalnızca TikTok gibi sosyal medya platformları ve YouTube gibi video paylaşım platformlarına uygulanacak asgari yaş şartıyla birleştiriyor.
Yaş sınırlamaları, kademeli bir sistem kapsamında 15 yaşından küçük tüm çocukları kapsıyor. Üç yaşından küçük çocukların sosyal medya ve diğer yüksek riskli hizmetleri kullanması tamamen yasaklanacak.
Üç ila 13 yaş arasındaki çocuklar, yetişkin gözetiminde çocuklara uygun hizmetlere erişebilecek. 13-15 yaş grubundakilerin ise sosyal medya ve video paylaşım platformlarına sınırlı özelliklerle ve ebeveyn kontrolü altında erişmesine izin verilecek.
15-18 yaş arasındaki gençler için de “tasarım gereği güvenlik” kuralları geçerli olacak. Ancak bu yaş grubundakiler platformlara ebeveyn izni olmadan erişebilecek.
Meta ve Google gibi şirketler, yeni bir hesap açılırken kullanıcıların yaşını doğrulamak zorunda olacak. Bu doğrulama, AB genelinde kullanılacak bir yaş doğrulama uygulaması veya yalnızca kullanıcının belirli bir yaşın üzerinde olup olmadığını kontrol eden ulusal çözümler aracılığıyla yapılabilecek.
Mevcut hesaplar için de orantılı bir doğrulama sistemi uygulanacak. Bu sistemde, örneğin kullanıcının hizmete ne kadar süredir abone olduğu dikkate alınabilecek.
Tasarım gereği güvenlik
Taslak “EU Kids Act”, teknoloji şirketlerinin dijital hizmetlerin güvenli ve yaşa uygun bir deneyim sunmasını sağlamak amacıyla uyması gereken bir dizi yasak ve yükümlülük içeriyor.
Buna göre sonsuz kaydırma, yapay bildirimler ve belirli ödüllendirme mekanizmaları gibi tasarım özellikleri yasaklanacak.
Kullanıcılara hangi içeriklerin gösterileceğini belirleyen algoritmik öneri sistemlerinin, “tavşan delikleri” olarak adlandırılan ve kullanıcıları giderek daha fazla benzer içeriğe yönlendiren döngülerden Kaç ınacak şekilde tasarlanması gerekecek. Sistemlerin yalnızca kullanıcı etkileşimini artırmaya dayalı sinyaller üzerinden önerilerde bulunmasının da önüne geçilecek.
Riskli ayarlar varsayılan olarak devre dışı bırakılacak; reşit olmayanların hesaplarındaki içerikler gizli moda ayarlanacak ve tanımadıkları kullanıcılar onlarla iletişim kuramayacak. Zararlı içerikleri şikâyet etmenin kolay olması gerekecek.
Tasarı, ebeveynlere yaşa uygun ebeveyn kontrol araçları sunulmasını da öngörüyor.
Belgede, “Bu kural ve ilkeler, çevrimiçi oyunlar, yapay zekâ sohbet robotları ve arkadaşları için hazırlanacak özel taahhütlerle tamamlanacak. Bu sayede, sektör öncülüğünde özdenetimi esas alan ortak düzenlemeye dayalı bir yaklaşım benimsenecektir,” deniliyor.
Uygulama
Brüksel, dijital kurallarını uygulama konusunda fazla yumuşak kalmakla sık sık eleştiriliyor; zira çevrimiçi ortam çoğu zaman kamu otoritelerinin yetişemeyeceği bir hızla değişiyor.
Bu nedenle Komisyon, çocukların güvenliğine ilişkin kurallara uyulduğunu kanıtlama yükümlülüğünü teknoloji şirketlerine kaydırmayı teklif ediyor.
Topluma sistemik risk oluşturduğu düşünüldüğü için zaten Dijital Hizmetler Yasası’nın daha katı kurallarına tabi olan çevrimiçi hizmetler, çocukları etkileyebilecek yeni özellikler devreye almadan önce Komisyon’dan izin almak zorunda kalacak. Teknoloji şirketlerinden, bu kuralların uygulanmasını finanse etmek üzere bir denetim ücreti alınacak.
