Ukrayna’nın eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, Rusya ile savaş devam ederken seçim yapılabilmesi için yasal ve güvenli bir mekanizma oluşturulması çağrısında bulundu. Temmuz ayında görevden alınması protestolara yol açan Fedorov’un çıkışı, 2022’de başlayan savaşın ardından Zelenskiy yönetimine yönelik en açık siyasi meydan okumalardan biri oldu.
Ukrayna’da geçen ay görevden alınan eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, Rusya ile savaş sürerken seçim yapılması çağrısında bulundu.
Fedorov’un açıklaması, savaşın başlamasından bu yana üst düzey eski bir hükümet yetkilisinden gelen en açık seçim çağrılarından biri olarak öne çıktı.
YouTube üzerinden yayınladığı video mesajında, uzun süren savaş koşullarında demokratik sürecin yeniden işletilmesi gerektiğini savunan Fedorov, “Ukrayna’nın uzun süren savaş koşullarında bile tam demokratik süreci yeniden tesis etmesini sağlayacak yasal, güvenli ve gerçekçi bir mekanizma bulmalıyız” dedi.
Zelenskiy’nin ofisi ise açıklamaya ilişkin henüz yanıt vermedi.
GÖREVDEN ALINMASI PROTESTOLARA YOL AÇMIŞTI
Ukrayna’nın teknoloji ve insansız hava araçlarına dayalı savunma stratejisinin öne çıkan isimlerinden 35 yaşındaki Fedorov, ocak ayında Savunma Bakanlığı görevine getirilmiş, ancak yaklaşık altı ay sonra 15 Temmuz’da Zelenskiy’nin hükümet değişikliği kapsamında görevden alınmıştı. Fedorov, daha önce de altı yıl Dijital Dönüşüm Bakanlığı görevini yürütmüştü.
Görevden alınmasının ardından Kiev ve diğer kentlerde binlerce kişi Fedorov’un yeniden göreve getirilmesi talebiyle gösteriler düzenledi.
Fedorov ile dönemin Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sırski arasında ordunun modernizasyonu, askeri strateji ve reformların uygulanması konusunda anlaşmazlık bulunduğu kamuoyuna yansımıştı. Zelenskiy, iki taraf arasındaki ilişkinin bozulduğunu doğrulamış, daha sonra Sırski’yi de görevden almıştı. Fedorov ise görevden alınmasının ardından verdiği röportajlarda, Savunma Bakanlığı’ndaki tedarik ve kurumsal süreçleri değiştirme girişimlerinin ciddi dirençle karşılaştığını söylemiş ancak görevden alınmasının kesin nedenine ilişkin Zelenskiy ile yaptığı görüşmeler hakkında ayrıntı vermemişti.
UKRAYNA’DA 2022’DEN BERİ ULUSAL SEÇİM YAPILMIYOR
Ukrayna, Rusya’nın 24 Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından sıkıyönetim ilan etti. Ukrayna’nın sıkıyönetim yasası, bu koşullar altında cumhurbaşkanlığı, parlamento ve yerel seçimlerin yapılmasını açıkça yasaklıyor.
Bu nedenle normal şartlarda Ekim 2023’te yapılması gereken parlamento seçimleri ile Zelenskiy’nin beş yıllık görev süresinin sona erdiği 2024’te yapılması gereken cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleştirilemedi. Ukrayna mevzuatı, sıkıyönetim sürerken görev süresi sona eren devlet organlarının görevlerini seçim yapılabilene kadar sürdürmesine imkan tanıyor.
Ülkede seçimlerin önünde hukuki engellerin yanı sıra cephede görev yapan askerlerin, milyonlarca yerinden edilmiş Ukraynalının ve yurt dışındaki seçmenlerin oy kullanmasının nasıl sağlanacağı ile Rus saldırıları altında sandık güvenliğinin nasıl korunacağı gibi sorunlar da bulunuyor.
ABD VE AB’DEN FARKLI YAKLAŞIMLAR
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Ukrayna’da seçim yapılmamasını eleştirerek Zelenskiy’i “seçimsiz bir diktatör” olarak nitelendirmiş ve “hızlı hareket etse iyi olur” ifadelerini kullanmıştı. Zelenskiy ise Ağustos 2025’te seçimlere açık olduğunu belirterek, “Bunun için güvenli koşulları sağlamamız gerekiyor ve parlamentoda da biraz çalışmamız lazım, çünkü savaş sırasında seçim yapılamıyor” demiş; seçimlerin yapılabilmesi için ateşkesin de gerekli olduğunu söylemişti.
Avrupa Parlamentosu ise 8 Temmuz’da kabul ettiği Ukrayna kararında, Ukrayna Anayasası ve demokratik ilkeler uyarınca savaş ve sıkıyönetim koşullarında seçim yapılamayacağını hatırlatarak, demokratik seçimlerin uluslararası standartlara uygun hazırlanabilmesi için yeterli zaman ve güvenli koşullar gerektiğini vurguladı. Parlamento ayrıca, ABD yönetiminin savaş devam ederken Ukrayna’da seçim yapılması yönündeki baskısını reddetti.
