türkiye Belediyeler Birliği (TBB) Encümeni, Eylül ayı olağan toplantısının ardından açıklama yaptı. COP31’in Türkiye’de gerçekleştirilmesinin merkezi ve yerel yönetimler arasındaki iş birliği ve iklim yönetişimini güçlendirecek kalıcı mekanizmaların oluşturulması için bir fırsat olarak görüldüğü belirtilen açıklamada, "Belediyelere yeni görev ve sorumluluklar verilirken bu görevlerle orantılı kaynak sağlanmalı; mali özerklik ve bütçe öngörülebilirliği korunmalı; yerel yönetimlerin karar süreçlerine katılımı ve ulusal ve uluslararası finansman kaynaklarına erişimi güçlendirilmelidir" Denildi .
Türkiye Belediyeler Birliği'nin (TBB) eylül ayı olağan Encümen Toplantısı, TBB ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer başkanlığında Ankara’da yapıldı. Toplantıda belediyeleri yakından ilgilendiren güncel gelişmeler değerlendirilerek yerel yönetimlerin mali yapısına ilişkin düzenlemeler ile Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek COP31 hazırlıkları ele alındı. Toplantının ardından TBB Encümeni tarafından yapılan yazılı açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
"6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun geçici 6’ncı maddesinde 2026 yılında yapılan değişiklikle Genel aydınlatma giderleri için belediyelerin genel bütçe vergi gelirleri paylarından yapılacak kesintinin kanuni oranı; büyükşehir belediyeleri ve büyükşehir kapsamındaki belediyelerde yüzde 10’dan yüzde 30’a, diğer belediyelerde yüzde 5’ten yüzde 15’e yükseltilmiş; Cumhurbaşkanı'na bu oranları iki katına kadar artırma yetkisi verilmiştir. 9 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanan 11573 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla bu yetki üst sınırdan kullanılarak oranlar büyükşehir belediyeleri ve büyükşehir kapsamındaki belediyelerde yüzde 60’a, diğer belediyelerde ise yüzde 30’a çıkarılmıştır. Böylece belediyelerin genel aydınlatma giderlerindeki mali yükü bir Yıl içerisinde üç katına çıkmıştır. Düzenlemenin önemli bir diğer yönü, yılın önemli bir bölümü tamamlandıktan sonra getirilen bu mali yükün 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren uygulanmasıdır.
"BELEDİYELERİN KARŞI KARŞIYA BULUNDUĞI TEK MALİ BASKI DEĞİLDİR"
Belediyelerin 2026 yılı bütçeleri 2025 yılında hazırlanmış ve belediye meclislerince kabul edilmiş; yatırımlar ve hizmetler bu bütçelere göre planlanmıştır. Yıl içerisinde getirilen yeni mali yüklerin geçmiş aylara da uygulanması; hukuk devleti, hukuki güvenlik , belirlilik, öngörülebilirlik ve bütçe hakkı ilkeleri bakımından ciddi hukuki sorunlar doğurmaktadır. Genel aydınlatma giderlerindeki artış, belediyelerin karşı karşıya bulunduğu tek mali baskı değildir. SGK prim borçları, vergi borçları ve diğer kamu alacakları nedeniyle genel bütçe vergi gelirleri paylarından kaynakta yapılan kesintiler belediyelerin kullanılabilir gelirlerini azaltmakta; bu borçlara uygulanan yüksek gecikme zammı ve faiz oranları da borç stokunu büyüterek yerel hizmetlere ayrılabilecek kaynakları daraltmaktadır.
Anayasa’nın 127’nci maddesinde mahallî idarelere görevleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanması öngörülmektedir. Belediyelerin karar ve uygulama yetkisinin sınırlı olduğu alanlarda mali sorumluluğun giderek daha büyük bölümünün belediyelere bırakılması; görev, yetki ve kaynak dengesi ile yerel yönetimlerin mali özerkliği bakımından Yeniden değerlendirilmelidir. TBB olarak bu konuda yalnızca sorunları tespit etmekle yetinmiyor, sürdürülebilir bir mali denge kurulmasını öneriyoruz. Genel aydınlatma giderlerinde belediyelerin payını üç katına çıkaran oranların yeniden değerlendirilmesi; yeni oranların geçmişe yürütülmeyerek belediyelerin bütçelerini buna göre hazırlayabilecekleri ileri bir tarihten itibaren uygulanması gerekmektedir.
"BELEDİYENİN KAYNAĞI KENTİN KAYNAĞIDIR"
Aynı şekilde belediyelerin SGK prim ve vergi borçları için uzun vadeli ve sürdürülebilir bir ödeme modeli oluşturulmalı; gecikme zammı ve faiz yükünün borç stokunu sürekli büyüten etkisi azaltılmalı ve borçların belediyelerin mali kapasitesine uygun koşullarda yapılandırılması değerlendirilmelidir. SGK, vergi, genel aydınlatma ve diğer kamu alacakları nedeniyle genel bütçe vergi gelirleri paylarından yapılan toplam kesintilere, temel belediye hizmetlerinin sürdürülebilirliğini güvence altına alacak makul bir üst sınır getirilmesi de değerlendirilmelidir. Buradaki amaç kamu alacaklarının tahsilinden vazgeçilmesi değil; kamu alacağının tahsili ile vatandaşın yerel hizmet alma hakkı arasında adil ve sürdürülebilir bir denge kurulmasıdır. Çünkü belediyenin kaynağı kentin kaynağıdır. Belediye paylarından yapılan her ilave kesinti; ulaşımdan altyapıya, Sosyal hizmetlerden çevre ve temizliğe kadar vatandaşlara sunulan hizmetlere ayrılabilecek kaynağın azalması anlamına gelmektedir.
Belediyelerin karşı karşıya bulunduğu mali sorunların kalıcı biçimde çözülmesi için, ilgili tüm paydaşların katılımıyla; görev ve sorumluluklarla uyumlu, adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir yerel yönetim gelir sisteminin yeniden oluşturulması gerekmektedir.
"COP31 YEREL İKLİM EYLEMİ İÇİN ÖNEMLİ BİR FIRSATTIR"
Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da gerçekleştirilecek COP31’i; ülkemizin iklim politikalarının geliştirilmesi, yerel yönetimlerin uluslararası iklim gündemine güçlü bir biçimde katılması, uygulama kapasitesinin güçlendirilmesi ve uluslararası iş birliklerinin artırılması açısından önemli bir fırsat olarak değerlendiriyoruz ve memnuniyet duyuyoruz. İklim değişikliğiyle mücadele, ulusal politikalar ile yerel uygulamaların birbirini tamamladığı çok düzeyli bir yönetişim anlayışını gerekli kılmaktadır. Belediyeler; ulaşım, Enerji , yapılaşma, su ve atık yönetimi, afetlere hazırlık ve yeşil alanlar gibi birçok alanda hem emisyonların azaltımında hem de iklim değişikliğine uyumda doğrudan sorumluluk üstlenmektedir.
İklim Kanunu ve ilgili düzenlemelerle yerel yönetimlerin sorumlulukları daha belirgin hale gelirken, belediyelerin teknik ve kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi ve iklim finansmanına erişimlerinin artırılması da gerekmektedir. Yerel yönetimler yalnızca iklim politikalarının uygulayıcısı değil, bu politikaların oluşturulması süreçlerinin de temel aktörlerinden biri olmalıdır.
"MALİ ÖZERKLİK VE BÜTÇE ÖNGÖRÜLEBİLİRLİĞİ KORUNMALIDIR"
TBB olarak COP31 kapsamında Mavi Alan ve Yeşil Alan başvurularımızı gerçekleştirdik. Ülkemizdeki bin 402 belediyeyi temsil eden Birliğimiz açısından, farklı ölçek ve kapasitedeki belediyelerin COP31 sürecine katılım imkânlarının mümkün olduğunca geniş tutulmasını; özellikle kapasitesi ve uluslararası finansmana Erişim imkânları sınırlı belediyelerin sesinin sürece Taşı nmasını önemsiyoruz. Hazırlamakta olduğumuz Yerel Yönetimler COP31 Pozisyon Belgesi ile belediyelerimizin deneyimlerini, karşılaştıkları güçlükleri, kapasite ve finansman ihtiyaçlarını ve Politika önerilerini ortak bir çerçevede ortaya koyacağız. COP31’in Türkiye’de gerçekleştirilmesini aynı zamanda merkezi ve yerel yönetimler arasındaki iş birliğini ve çok düzeyli iklim yönetişimini güçlendirecek kalıcı mekanizmaların oluşturulması için bir fırsat olarak görüyoruz.
TBB olarak yaklaşımımız açıktır: Belediyelere yeni görev ve sorumluluklar verilirken bu görevlerle orantılı kaynak sağlanmalı; mali özerklik ve bütçe öngörülebilirliği korunmalı; yerel yönetimlerin karar süreçlerine katılımı ve ulusal ve uluslararası finansman kaynaklarına erişimi güçlendirilmelidir. Güçlü yerel yönetimler; güçlü kentlerin, sürdürülebilir kalkınmanın ve etkili iklim eyleminin temelidir."
