Avro banknotlarına yeni bir yüz geliyor. Soyut motifler yerine tanıdık imgeler, daha güçlü güvenlik özellikleri ve vatandaşlara daha yakın hissettirecek bir tasarım: Yeni avro banknotlarını öne çıkaran unsurlar bunlar.
Avrupa Merkez Bankası (ECB), temmuz ayında tedavülde olan banknotlarla net bir kopuşu temsil eden yeni tasarım önerilerini sundu. ECB, Avrupalıların cüzdanlarında ilk kez bu kadar görünür bir değişim çizgisi çekmiş oluyor.
"Avro banknotlarının ilk kapsamlı görsel yenileme sürecindeyiz; yeni temalar, motifler ve tasarımlar üzerinde çalışıyoruz. Amacımız, gelecekteki banknotları Avrupalılara daha da yakınlaştırmak," dedi ECB Banknotlar Direktörü Doris Schneeberger Euronews'e.
Sunulan finalist tasarımlar arasında iki ana tema öne çıktı: Avrupa kültürü ve doğanın zenginliği.
İlk seçenekte ECB, sanat, müzik, bilim ve edebiyat tarihinde iz bırakmış kişileri tasvir etmeyi öneriyor. Diğerinde ise nehirler ve kuşlar yer alıyor.
undefined
Banka, vatandaşların nihai seçeneği belirlemesine olanak tanımak için bir kamuoyu anketi (kaynak İngilizce) başlattı. Ancak banknotların dolaşıma girmesi birkaç yılı bulacak. Bankacılık sektöründen bir kaynak Euronews'e, yeni kupürlerin 2029 gibi geç bir tarihte tedavüle girebileceğini söyledi.
Schneeberger, anketin şimdiden "milyonlarca Avrupalıdan" yanıt aldığını, kazanan tasarımın ise Aralık 2026'da açıklanacağını belirtti.
Nakit ortadan kalkacak mı?
Schneeberger, Euronews'e verdiği demeçte, yeni banknot tasarımlarına atıfla, "Yakın zamanda yıkılması planlanan bir evi kimse yenilemez" benzetmesini yaptı.
Ödemelerin giderek daha fazla nakitsiz yapıldığı bir dönemde ECB, banknotların vatandaşların erişimine açık başlıca "kamusal para" biçimi olarak rolünü güçlendirmeye çalışıyor.
Kamusal para, bir merkez bankası tarafından ihraç edilen parayı ifade ediyor: halkın kullanımına sunulan fiziksel nakit, yani banknot ve madeni paralar ile bankaların merkez bankasında tuttukları mevduatlardan oluşan rezervler. "Kamusal" sayılıyor, çünkü kamu otoritesi tarafından yaratılıyor ve onun güvencesiyle destekleniyor.
Özel para ise ticari bankalar tarafından yaratılıyor ve ağırlıklı olarak vadesiz ve tasarruf hesaplarında tutulan banka mevduatı biçimini alıyor. Günlük işlemlerde kullanılan paranın, örneğin havale ve kartlı ödemelerin büyük kısmını da bu tür para oluşturuyor.
Buna paralel olarak, 2029'dan itibaren kullanıma sunulması muhtemel, kamusal paraya dayalı yeni bir elektronik ödeme biçimi olan dijital avronun devreye girmesiyle ECB, nakdin yeni dijital para birimi lehine ortadan kalkacağı yönündeki asılsız iddiaları da boşa çıkarmak istiyor.
"Kamusal parayla ödeme yapmanın her zaman bir seçenek olarak kalmasını sağlama konusunda kararlıyız; ister nakit ister dijital avro ile. Dijital avro nakdi tamamlayacak, onun yerini almayacak. Tüm Avrupalılar, ister nakit, ister dijital avro, ister başka bir ödeme aracıyla olsun, nasıl ödeyecekleri konusunda seçim özgürlüğüne sahip olmaya devam edecek," dedi Schneeberger Euronews'e.
Şimdiye kadar yalnızca bir kez yenilendi
Avro banknotları, para biriminin doğuşundan bu yana yalnızca bir kez değişti; genel tasarım ise büyük ölçüde aynı kaldı.
"2002'de ilk kez tedavüle sürüldüklerinden bu yana avro banknotlarında 'Çağlar ve üsluplar' teması işlendi; bu da pencereler, kapılar ve köprülerle sembolize edildi. 2013 ile 2019 arasında piyasaya sürülen Avrupa serisiyle tasarım yenilense de genel görsel yaklaşım büyük ölçüde benzer kaldı," dedi Schneeberger.
Schneeberger, mevcut avro banknotlarında gerçekte var olmayan soyut anıtların tasvir edildiğini anlattı. Yeniden tasarımın amacı, her yaştan Avrupalının kendini yakın hissedebileceği ve kullanmaktan gurur duyacağı banknotlar yaratmak.
"Tasarım önerileriyle birlikte şimdi banknotları, gerçek insanlar, gerçek kuşlar ve gerçek binalara yer vererek daha kolay ilişki kurulabilir hale getirme fırsatına sahibiz," diye konuştu ECB Banknotlar Direktörü.
