ABD'nin Tennessee eyaletinde idam cezasına çarptırılan cinayet zanlısı Christa Pike'ın infaz girişimindeki başarısızlıklar dünya gündemine oturdu.
50 yaşındaki Pike'ın 18 yaşındayken vahşice işlediği cinayet sonrası aldığı idam cezası, belirlenen tarihe iki saat kala, çarşamba akşamı ABD Yüksek Mahkemesi tarafından onaylanmıştı.
Pike, 1995'te, 19 yaşındaki Colleen Slemmer'ı öldürmekten hüküm giymişti. Cinayet tarihinden bir Yıl sonra ölüm cezasına çarptırılmıştı.
Ancak başarısız infaz girişiminde, iki kez zehirli iğne uygulamasından sağ kurtulan kadın mahkum, hastaneye kaldırıldı ve durumunun kritik olduğu bildiriliyor.
Pike'ın idamında neyin ters gittiği ve bundan sonra hangi prosedürlerin uygulanacağı merak konusu oldu.
İki doz ilaç uygulandı ama Pike'ın kalbi durmadı
İnfaz sırasında Pike'a güçlü bir yatıştırıcı olan pentobarbitalden iki doz enjekte edildi. Ancak avukatları, ilaçların Pike'ın kalbini durdurmadığını ve kadının hâlâ horlayarak uyuduğunu duyduklarını ifade etti.
Verilen dozun neden idamı tamamlamaya yetmediği konusunda herhangi bir açıklama yapılmadı. Yalnızca, damar içi ilaç iletim sisteminin ilacı kan dolaşımına başarılı bir şekilde veremediği belirtiliyor.
Yetkililer Pike'ın iyileşmesi durumunda Yeniden idam edilmeye çalışılıp çalışılmayacağını da henüz açıklamadı.
Associated Press'e göre Tennessee'nin idam protokolünde, ikinci dozun ardından mahkumun hayatta kalması durumunda ne yapılması gerektiği açıkça belirtilmiyor.
Ancak ölüm cezasına çarptırılmış mahkumlarla çalışan Avukat John Mills'in BBC'ye yaptığı açıklamaya göre ABD Yüksek Mahkemesi geçmişte ikinci idam girişimlerini engellememişti.
Örneğin, 2024'te Alabama'da mahkeme, Kenneth Eugene Smith'in ikinci kez idam etmeye çalışılmasına izin vermişti. Smith'in 2022'de zehirli iğneyle gerçekleştirilmeye çalışılan ilk infazı başarısız olmuş, iki yıl sonra ise azot gazıyla oksijensiz bırakılarak idam edilmişti.
Ayrıca, Pike'ın idam girişimi, bu yıl planlandığı şekilde gerçekleştirilemeyen ilk infaz değil.
1994'te üç kişiyi Kaç ırıp öldürmekten hüküm giyen Tony Carruthers'ın mayıs ayında gerçekleştirilmesi planlanan idamı, görevlilerin zehirli iğne için uygun bir damar bulamaması üzerine ertelenmişti. Tennessee Valisi, Carruthers'a bir yıllık erteleme vermişti.
beyin hasarı ihtimali gündemde
Prosedür sırasında yaşanan aksaklıkların ardından Tennessee Valisi Bill Lee, infaz ekibine operasyonu durdurma talimatı verdi.
Tennessee Ceza İnfaz Kurumu da başarısız idam girişiminin ardından Pike'ın cezaevi dışındaki bir Sağlık kuruluşuna götürüldüğünü açıkladı.
Olayın ardından Vali Lee, eyaletin infaz prosedürlerine ilişkin bağımsız ve tarafsız bir inceleme yapılabilmesi amacıyla, Tennessee'de yılın geri kalanında gerçekleştirilmesi planlanan tüm infazların geçici olarak durdurulduğunu açıkladı.
Bu karışıklık esnasında Pike'a acil müdahalede de gecikme yaşanmış olabilir. Emory Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Prof. Dr. Joel Zivot, BBC'ye yaptığı açıklamada, yeniden canlandırma müdahalesindeki gecikmenin Pike'ta beyin hasarına yol açmış olabileceğini söyledi.
Mahkumun avukatı Randy Spivey, hafta başında af talebini reddeden Tennessee Valisi Bill Lee'ye Pike'ın idam cezasını kaldırması çağrısında bulundu. Spivey, "20 yıldan uzun süre hücre hapsinde tutulduktan ve ölümcül iğneyle infaz edilmesi için tüm bir girişime maruz kaldıktan sonra Christa, Amerikan idam cezası tarihinde başka hiçbir kişinin karşılaşmadığı kadar ağır bir cezaya maruz kaldı. Vali, Christa'nın cezasını derhal başka bir cezaya çevirmeli," dedi.
Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları yüksek komiseri Volker Türk de Tennessee eyaletine Pike'ı idam etmeye yeni bir girişimde bulunmama çağrısı yaptı.
Pentobarbital maddesine dair bilinenler
Pentobarbital, merkezi sinir sisteminin aktivitesini yavaşlatan "barbitürat" sınıfına ait bir ilaç. Tıbbi ortamlarda genellikle sodyum tuzu formunda (pentobarbital sodyum) kullanılıyor ve sakinleştirici, anestezik veya antikonvülsan (nöbetleri durduran) özellikleriyle biliniyor.
Pentobarbital bugün idam cezalarının infazında da aktif olarak kullanılıyor. Özellikle ABD, "zehirli iğne" (lethal injection) yöntemiyle gerçekleştirilen infazlarda bu ilaca sıklıkla başvuruyor.
Geçmişte infazlar için üç farklı ilacın karışımı kullanılırken, ilaç üreticilerinin bu amaçla ürün sağlamayı kısıtlaması üzerine birçok eyalet tek başına yüksek doz pentobarbital kullanımına geçti.
İdam uygulamalarında, ilacın normal tıbbi tedavi düzeylerinin çok üzerinde bir dozu damar yoluyla enjekte ediliyor. Bu yüksek doz, merkezi sinir sistemi üzerinde baskılayıcı etki göstererek sistemlerin durmasına yol açıyor.
Pentobarbital ile yapılan infazlar, yarattığı olası komplikasyonlar nedeniyle insan hakları ve tıp uzmanları tarafından sıkça eleştiriliyor. Son olarak Pike'a yönelik başarısız infaz girişimi de bu tartışmaları hızlandırdı.
Pike'ın işlediği cinayet
Christa Pike ve 19 yaşındaki maktul Colleen Slemmer, sorunlu gençlere yönelik bir mesleki eğitim merkezinde tanışmıştı.
Slemmer'ın cesedi, göğsüne ters bir pentagram kazınmış halde bulunmuştu. Slemmer'ın dövülerek öldürüldüğü anlaşılmıştı.
Pike, Slemmer'ın kendisine hakaret ettiğini ve o dönemki erkek arkadaşı Tadaryl Shipp'i elinden almaya çalıştığını öne sürmüştü.
Kampta kalan iki kişi daha sonra verdikleri ifadelerde Pike'ın cinayetle övündüğünü ve kendilerine Slemmer'ın kafatasından bir parça gösterdiğini söylemişti.
Pike'ın cinsel istismar ve akıl sağlığı sorunlarıyla karşı karşıya kaldığı çocukluk yaşantısı da kamuoyunda tartışmalara neden olmuştu.
