Bu aralar dünyada erken seçime giden gidene.
25 Haziran’da yayımlanan “Türkiye’nin tanıdığı senaryo İspanya’da: Pedro Sánchez Hukuk kıskacında” başlıklı yazımda, Sánchez’in dışarıdaki itibarıyla ülkesinde yaşadığı siyasi sıkışmışlık arasındaki farkı anlatmıştım. Türkiye’de Gazze ve savaş karşıtı tutumuyla tanınan İspanya Başbakanı, kendi ülkesinde yakın çevresini ilgilendiren yargı süreçleri ve hükümetine duyulan güven üzerinden tartışılıyordu. Bu baskı altında 2027’ye kadar görevde kalmasının zorlaşabileceğine de değinmiştim.
Aradan üç aydan biraz fazla zaman geçti. Sánchez, 29 Kasım’da erken Genel seçime gidileceğini açıkladı. Ancak bu Kararı n nedeni, konut krizine karşı hazırlanan iki kararnamenin mecliste reddedilmesi oldu. Haziranda yaşanan siyasi sorunlara, şimdi barınma hakkı için büyüyen toplumsal Tepki ve hükümetin buna yanıt vermekte yaşadığı güçlük eklenmiş durumda, bir de Ceuta krizi.
Sánchez, 5 Ekim sabahı Moncloa’da yaptığı konuşmada hatalar yaptıklarını ve vaatlerinin tamamını yerine getiremediklerini de kabul etti. Eşitsizlik, kamu hizmetleri ve konuta Erişim konusunda çözülmemiş sorunlar bulunduğunu söylerken, reformlara devam edebilmek için daha geniş bir ilerici çoğunluk istediğini de belirtti.
Sánchez’in 2018’den bu yana iktidarda olduğu düşünüldüğünde, seçimin aynı zamanda bu dönemin de hesabının sorulacağı bir sürece doğru yönelebileceğini söylemek mümkün.
Konut krizinin siyasi karşılığı
Madrid’de 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın yaklaşık yetmiş yıldır yaşadığı evden tahliye edilmesi, konut krizine yönelik tepkiyi büyüttü. Binanın bir yatırım fonu tarafından satın alınmasının ardından artan kira ve tahliye, ülke çapında protestolara neden oldu. Hükümetin açıklamasına göreyse, 3 Ekim Cumartesi günü Madrid’deki konut gösterisine 70 binden fazla kişi katıldı.
Hükümetin bu tepkinin ardından gündeme getirdiği iki konut kararnamesi ise 2 Ekim’de reddedildi. Merkez sağ Halk Partisi (PP), aşırı sağ Vox ve Katalan bağımsızlık yanlısı Junts karşı oy kullandı. Özetle, kiracıların korunması ve tahliyelerin sınırlandırılması amacıyla hazırlanan düzenlemeler meclisten geçmedi.
Sánchez’in başında bulunduğu Sosyalist İşçi Partisi PSOE ile Sumar’ın oluşturduğu koalisyonun, şu anda, tek başına Meclis çoğunluğu yok. Hükümetin düzenlemeleri geçirebilmesi, diğer partilerle kurduğu ilişkiye bağlı.
PSOE seçimden ne bekliyor?
Parti yönetimindeki hava ise anketlerin düşündürdüğünden daha iyimser. El Periódico’daki habere göre Sánchez, Erken Seçim açıklamasının ardından topladığı PSOE yönetiminde alkışlarla karşılandı. Parti yöneticilerine, seçimleri kazanma ve insanların hayatını iyileştirmek için hükümet kurma hedefini gösterdi. Haberde görüşlerine başvurulan yöneticilere göre, konut tartışması kendileri için siyasi bir fırsat yaratıyor. Bazıları süreci “Ya şimdi ya hiç” Diye değerlendiriyor.
PSOE’nin kampanyayı hangi tartışma üzerine kurmak istediği de burada ortaya çıkıyor. Parti yönetimi, PP, Vox ve Junts’un kararnamelere karşı çıkışının altında yatırım fonlarının ve spekülatörlerin olduğunu savunuyor. Muhtemelen seçim tartışması bu yönde devam edecek.
Seçim hazırlıkları da başlamış durumda. Aynı habere göre, kampanyanın genel koordinasyonunu PSOE Örgütlenme Sekreteri Rebeca Torró, stratejik koordinasyonunu María Jesús Montero, program Hazırlığı nı ise parti başkanı Cristina Narbona yürütecek. Aday listelerini onaylayacak Federal Komite toplantısı 17 Ekim’de yapılacak. Takvim epey hızlı.
Anketler ve Muhalefet
Tabi yine birkaç ankete bakalım. Krizin erken seçim kararına dönüşmesinden önce yapılan anketlerde sağ partiler önde. 40dB’nin 25 - 28 Eylül araştırmasında PP yüzde 31,6, PSOE yüzde 27,4, Vox ise yüzde 18,4 desteğe sahip. Sigma Dos’un 22 Eylül- 1 Ekim araştırmasında ise bu oranlar sırasıyla yüzde 32,6, yüzde 25,6 ve yüzde 18,3. İki Araştırma da Sánchez açısından zor bir süreci gösterse de erken seçim hamlesinin seçmende nasıl karşılık bulduğunu henüz bilinmeyen bir değişken.
Sánchez daha önce de zor bir seçim tablosunun ardından hükümet kurabildi. 2023’te PP en fazla sandalyeyi kazanmasına rağmen gerekli desteği bir araya getiren Sánchez olmuştu.
Hazirandan bugüne
Haziranda, Sánchez’in uluslararası alandaki görünürlüğünün ülkesindeki siyasi sorunları çözmeye yetmediği üzerinde durmuştum. Gazze konusunda aldığı tutumun yarattığı uluslararası destek ile İspanyol seçmenin hükümetten beklentileri birbirinden farklı olabilir. konut krizi de bu farkı daha da görünür hale getiriyor.
Bir de hükümetin üzerindeki diğer Baskı lar da ortadan kalkmış değil. PSOE çevresindeki yolsuzluk soruşturmaları ve Sánchez’in yakınlarını ilgilendiren adli süreçler siyasi tartışmalardaki yerini koruyor. Yaz aylarında Ceuta’ya yönelik yoğun göç de hükümetin müdahalesi de tartışmalı konular arasında yer aldı.
PSOE kampanyayı konut ve Sosyal haklar üzerine kurmak istiyor. Ancak muhalefet, yolsuzluk iddialarını ve göç tartışmasını gündeme getirecektir.
Önceki yazımda, yargı süreçlerinin siyasi mücadelede nasıl kullanıldığını tartışmıştım. Şimdi bu tartışmaya hükümetin gündelik sorunları çözme kapasitesi de ekleniyor. Sánchez seçmenden Yeniden destek isterken hem kendisine yöneltilen suçlamalara hem de iktidarda geçirdiği yıllarda neden daha fazlasını yapamadığı sorusuna yanıt vermek zorunda.
Meclis feshedilince ne olacak?
RTVE’ye göre hükümet, 6 Ekim’de yeni konut önlemlerini Bakanlar Kurulu’na getirmeyi planlıyor. Meclis feshedildikten sonra düzenlemeler, bazı parlamento görevlerini sürdüren 69 üyeli daimi heyetin onayına sunulabilecek. Burada hükümetin Junts olmadan 35 oya ulaşması mümkün. Ancak PNV’nin desteği her iki düzenleme için de garanti değil.
Hükümetin bu yol için yeni metinler hazırlaması gerekiyor. Genel kurulda reddedilen düzenlemelerin benzerlerinin daimi bir heyetten geçirilmesi ise anayasal açıdan tartışılıyor. Seçimden önce kiracılara somut bir koruma sağlanıp sağlanamayacağı, kampanyanın da önemli başlıklarından biri olacak.
Haziranda Sánchez’in 2027’ye kadar görevde kalıp kalamayacağını tartışıyorduk. Şimdi daha güçlü bir çoğunluk için seçmenin karşısına çıkıyor. Ancak sekiz yıllık iktidarda ne kadar yıprandı, bunu göreceğiz.
Kısaca, Maricarmen’in tahliyesiyle büyüyen tepkinin sandığa nasıl yansıyacağını göreceğiz. Şimdilik PSOE yönetimindeki iyimserliğin seçmende de karşılığı olduğunu söylemek için henüz veriler yeterli değil.
