Siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler uzmanı, hocaların hocası, yazar, ressam, arşivist, koleksiyoner ve etkileyici bir konuşmacı olan Prof. Dr. Türkkaya Ataöv; çok sesli ve çok dilli renkli kişiliğiyle Cumhuriyet’in yetiştirdiği son büyük Rönesans adamlarından biri. Cumhuriyet’in yetiştirdiği en önemli aydınlardan Ataöv’ün seçilmiş anılarını içeren son kitabı “Anıların Güzelleri”, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’nın anı dizisinden çıktı.
Prof. Dr. Türkkaya Ataöv’ün yaşamından seçtiği anıları bir araya getirirken, aynı zamanda Türkiye’nin ve dünyanın yakın tarihine uzanan kapsamlı bir tanıklık sunuyor. Kitap, onun yalnızca kişisel belleğini değil, Cumhuriyet’in yetiştirdiği aydın kuşağın düşünce dünyasını ve ülkesine adanmış bir ömrün izlerini de okurla buluşturuyor. Anlatı, Ataöv’ün yurtsever bir ailede dünyaya geldiği Gelibolu’da başlıyor.
CUMHURİYET EĞİTİMİNİ YANSITAN YAŞAM
Cumhuriyet’in ilk yıllarının heyecanını çocuk yaşta yaşayan yazar, Atatürk’e duyduğu hayranlığı ve Cumhuriyet değerleriyle şekillenen kişiliğinin oluşumunu içtenlikle anlatıyor. Henüz okula başlamadan anneannesinden okuma yazma öğrenmesi, küçük yaşta Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistre eserini okuması ve sınıf atlayarak başladığı eğitim yaşamı, onun sıra dışı entelektüel gelişiminin ilk işaretlerini oluşturuyor. Robert Kolej yılları ise kitabın en renkli bölümlerinden birini meydana getiriyor. Dil, tarih, edebiyat, sanat ve felsefeyle iç içe geçen eğitim ortamı; ilerleyen yıllarda Türkiye’nin siyaset, ekonomi, kültür ve bilim yaşamında önemli roller üstlenecek arkadaşları ve hocalarıyla yaşadığı anılar eşliğinde anlatılıyor. Ataöv, bu dönemi yalnızca kişisel gelişiminin değil, Cumhuriyet’in çağdaş eğitim anlayışının da bir yansıması olarak değerlendiriyor.
Yurtdışında sürdürdüğü yüksek lisans ve doktora eğitimi ile Harvard başta olmak üzere çeşitli üniversitelerdeki akademik çalışmaları, onu uluslararası saygınlığa sahip bir bilim insanına dönüştürüyor. Türkiye’ye döndükten sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde 40 yılı aşkın akademik yaşamı boyunca binlerce öğrenci yetiştiren Ataöv, uluslararası ilişkiler alanında Türkiye’nin en etkili isimlerinden biri hâline geliyor. Birleşmiş Milletler’deki görevleri, dünyanın farklı bölgelerinde yürüttüğü araştırmalar ve akademik çalışmaları kitabın omurgasını oluştururken; Ermeni iddiaları, Filistin meselesi, Afrika ulusal kurtuluş hareketleri ve Güney Asya üzerine yaptığı öncü çalışmalar da ayrıntılarıyla ele alınıyor.
ÇOK YÖNLÜ BİR AYDIN
Kitap yalnızca akademik başarıların değil, aynı zamanda sanatın ve kültürün de izini sürüyor. Ressam kimliğiyle çağdaş Türk resminin dünyaya tanıtılması için yürüttüğü çalışmaları, sanatçılarla kurduğu dostlukları ve kültür yaşamına yaptığı katkıları paylaşan Ataöv; bilimin, sanatın ve düşüncenin birbirini tamamlayan alanlar olduğunu gösteriyor. Bu yönüyle eser, tek bir mesleğe sığmayan çok yönlü bir aydının portresini çiziyor.
Anıların Güzelleri’nin en dikkat çekici yanlarından biri de zengin insan panoraması. Ataöv, yaşamı boyunca Türkiye’nin önde gelen siyasetçileri, gazetecileri, sanatçıları, bilim insanları ve edebiyatçılarıyla kurduğu dostlukları anlatırken; Nelson Mandela, Mihail Gorbaçov, Yaser Arafat, İndira Gandi ve daha birçok dünya lideriyle yaşadığı karşılaşmaları da kişisel gözlemleriyle aktarıyor. Böylece eser, yalnızca bireysel anıların değil, uluslararası siyasetin ve kültürel tarihin de canlı bir tanıklığına dönüşüyor. Eşi Candan Selek Ataöv ve iki kızıyla paylaştığı aile yaşamı, askerlik anıları, Sovyetler Birliği’nde geçirdiği yıllar ve Avrupa’dan Asya’ya, Afrika’dan Avustralya’ya uzanan yolculukları kitaba sıcak ve insani bir boyut kazandırıyor.
VATAN SEVGİSİNİ GELECEK KUŞAKLARA AKTARIYOR
Yazar, gittiği her coğrafyada yalnızca gözlem yapan bir gezgin değil; olayları tarihsel, kültürel ve siyasal bağlamları içinde değerlendiren bir düşünce insanı olarak karşımıza çıkıyor. 150’den fazla kitap, bini aşkın makale, sayısız konferans ve ulusal ile uluslararası ödüllerle taçlanan üretken yaşamını bu eser aracılığıyla okurlarıyla paylaşan Türkkaya Ataöv, Anıların Güzelleri’nde yalnızca kendi hikâyesini anlatmıyor; Cumhuriyet’in yetiştirdiği örnek bir aydının dünyaya bakışını, çalışma disiplinini, karşılaştığı tüm zorluklara karşın ülkesine duyduğu bağlılığı ve insanlığa hizmet anlayışını da gelecek kuşaklara aktarıyor. Bu yönüyle eser, bir anı kitabının sınırlarını aşarak 20. yüzyıl Türkiye’sini ve dünyasını anlamak isteyenler için değerli bir tarih, kültür ve düşünce belgesine dönüşüyor.
