Fabrikaları, depoları ve evleri robotların ele geçireceğine yatırım yapmak isteyenler, bu çılgınlığın merkezindeki start-up'ların hisselerini borsadan satın alamama gibi nahoş bir gerçekle karşılaşıyor.
Yatırım yapılabilecekler ise geleceğini robotlara bağlayan bir otomobil üreticisi, robotların birçok faaliyetten yalnızca biri olduğu sanayi grupları ve bu alana Erişim için hatırı sayılır ücret alan yeni nesil borsaya kote fonlarla sınırlı.
Euronews, sıradan yatırımcıların bugün robotik alanında pozisyon almak için hangi seçeneklere sahip olduğunu ve her birinin Taşı dığı riskleri inceliyor.
Robotlar için Tesla almak
Tesla şu anda öne çıkan yollardan biri. Elon Musk’ın geçen Yıl söylediğine göre, şirket değerinin yaklaşık %80’i insansı robotu Optimus’tan gelecek; robot taksiler de başka bir robotik bacağı oluşturuyor.
Yine de bugün Tesla hissesi almak, ağırlıklı olarak bir otomobil üreticisine yatırım yapmak anlamına geliyor. Bu yılın ikinci çeyreğinde 28,2 Milyar Dolar (24,9 milyar avro) gelir elde eden Tesla’nın bunun 20,5 milyar doları (18,1 milyar avro), yani neredeyse %75’i otomotiv işinden gelirken, Optimus henüz hiçbir satış kaydetmiş değil.
“Gelecek yılın sonuna kadar halka insansı robot satıyor olacağımızı düşünüyorum” diyen Musk, bu açıklamayı ocak ayında Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda yapmıştı.
Tesla o zamandan beri Kaliforniya’daki Fremont tesisinde robotu üretmeye başladı; ancak Musk, “Optimus üretimi başlangıçta son derece yavaş olacak, çünkü her şey yeni. Bu, araba üretmeye benzemez” uyarı sında bulundu.
“Pek çok Tesla yatırımcısı, Elon Musk’ın girişimcilik becerilerine erişmek için bu hisseleri tutuyor. Araç satışları şirketin günlük işleyişini finanse ediyor ve robotik de dahil olmak üzere daha iddialı fikirleri destekliyor” Diye açıklıyor, Birleşik Krallık merkezli yatırım platformu AJ Bell’in piyasalardan sorumlu yöneticisi Dan Coatsworth, Euronews’e.
Ancak bu vizyon ucuza gelmiyor.
“Avrupalı otomobil üreticileri genellikle gelecek 12 aya ilişkin kârlarının 10 katının altında çarpanlarla işlem görüyor. Buna karşın Tesla, ileriye dönük kârlarının 165 katından işlem görüyor. Bu da hisselere büyük ölçüde ‘sınırsız potansiyel’ beklentisinin fiyatlandığını ve yatırımcıların bunun için hatırı sayılır bir bedel ödediğini gösteriyor” diyor Coatsworth.
Robotların çoğu insansı değil
İnsansı robotlar, pazardaki paylarıyla kıyaslandığında orantısız derecede ilgi çekiyor.
Uluslararası Robotik Federasyonu (IFR) verilerine göre geçen yıl sanayi ve profesyonel kullanım için dünya genelinde yaklaşık 7 bin insansı robot satılırken, dünya çapında 603 bin endüstriyel robot kurulumu yapıldı.
Sektörün lider üreticileri de çoğu zaman “saf” robotik yatırımı sunmuyor.
Japonya merkezli Fanuc’ta robotlar, mart ayına kadarki mali yılda satışların %44’ünü oluştururken, İsviçre-İsveç ortaklığı ABB’de robotik gelirlerin son iki yılda yalnızca %7 ila %10’u arasında değişti.
Üstelik ABB, robotik birimini planlandığı gibi ayrı listelemek yerine, Japon SoftBank’e 5,4 milyar dolar (4,7 milyar avro) karşılığında satmayı kabul etti.
Alman KUKA ise Çinli beyaz eşya üreticisi Midea’nın şirkette tam kontrolü ele geçirmesinin ardından 2022’de borsadan çıktı. Siemens ise robot üretmekten ziyade, otomatikleştirilmiş fabrikaları çalıştıran yazılım ve kontrol sistemlerini sağlıyor.
Özel robot üreticilerine yatırım yapan halka açık fon
Saydığımız seçeneklerin hiçbiri, doğrudan bu start-up’larda pay sahibi olma imkânı sunmuyor; RoboStrategy tam da bu boşluğu doldurmayı hedefliyor.
Mayıs ayında Nasdaq’ta BOT sembolüyle işlem görmeye başlayan fon, özel robotik şirketlerinde paylara sahip ve kendi hisseleri borsada işlem görüyor; böylece aracı kurum hesabı olan herkes, bu yatırımlardan bir dilim satın alabiliyor.
Figure AI, Dyna Robotics ve Apptronik gibi tanınmış robotik girişimleri, haziran ayında fonun net varlıklarının her biri neredeyse beşte birini oluşturuyordu.
Fonu, kripto yatırım şirketi Mechanism Capital’in kurucu ortağı Andrew Kang yönetiyor. Kang, mayıs ayında X’te paylaştığına göre, iki yıl önce robotik alanını ilk incelediğinde “görüştüğüm girişim sermayedarlarının çoğu, bu alana yatırım yapmamamı tavsiye ediyordu”.
O günden bu yana algı hızla değişti.
Veri platformu Crunchbase’in – özel ve halka açık şirketler ile start-up yatırım turlarını izleyen bir platform – verilerine göre, robotik start-up’lar bu yıl haziran ortasına kadar 18,8 milyar dolar (16,6 milyar avro) topladı ve bu rakam rekor kırılan 2025’i bile geride bıraktı.
RoboStrategy gibi araçlar, şirketlerin artık çok daha uzun süre özel kalması nedeniyle ortaya çıkıyor.
Florida Üniversitesi’nden ve ilk halka arzlar (IPO) üzerine 40 yılı aşkın öncü araştırmaları sayesinde “Bay IPO” olarak tanınan profesör Jay Ritter’e göre, 2025’te borsaya açılan ABD’li teknoloji şirketlerinin yaş ortancası 12’ydi; 1999’da ise bu yalnızca 4’tü.
ABD’de özel şirketlerdeki paylar büyük ölçüde varlıklı “akredite” yatırımcılara ayrılmış durumda. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu Başkanı Paul Atkins, mart ayında bu tür yatırım imkanlarının “belli bir servet eşiğini aşan ya da yeterince sofistike olduğu kabul edilenlerle sınırlı olmaması gerektiğini” söyledi.
Ne var ki bu fonlara erişimin de bir bedeli var.
RoboStrategy hisseleri, ağustos sonu itibarıyla hisse başına 11,35 dolar olan net varlık değerinin yaklaşık 2,4 katı üzerinden, cuma günü 27,34 dolardan açıldı. Fonun hisseleri mayıs ayında 59 dolarla zirve yapmıştı.
“Bu, popüler yatırım temalarında görülebilen bir kıtlık primi [...] Yatırımcılar, yarının piyasa şampiyonları olabilecek şirketlere erken aşamada erişim sağladığını düşünüyorlarsa, RoboStrategy için prim ödemeye değer bulabilir” diye anlatıyor Coatsworth, Euronews’e.
Ancak bu prim hızla eriyebilir.
Örneğin, temmuz başında hisse alanlar, altta yatan varlıkların değerinin neredeyse dört katını ödemişti ve o tarihten bu yana, net varlık değeri hisse başına kabaca aynı dönemde %27 artmasına rağmen, paralarının yaklaşık dörtte birini kaybetti.
Yatırımcılar ayrıca yıllık %2,5 yönetim ücreti ve toplamda neredeyse %4’lük yıllık gideri üstleniyor; fonun özel yatırımları ise piyasa fiyatları yerine tahminlere göre değerleniyor.
Fon, internet sitesinde “RoboStrategy’ye yatırım yapmak spekülatiftir ve tamamını kaybetme ihtimali de dahil olmak üzere yüksek düzeyde risk içerir” uyarısında bulunuyor.
Bir fonun priminin erimesiyle yatırımcıların ağır kayıplar yaşamasına dair emsal vakalar var.
SpaceX ve OpenAI gibi özel şirketlerde pay sahibi olan Destiny Tech100 fonu, 2024’te New York Borsası’na kote olduktan sonraki iki hafta içinde, net varlık değerine göre yaklaşık %2.000 primle işlem gördü. Hisseler 8 Nisan’da 99,79 dolardan kapanırken, 12 Nisan’a gelindiğinde 29 dolara gerileyerek dört günde yaklaşık %71 düşüş kaydetti.
“Yatırımcıların paraları karşılığında ne aldıklarını ve altta yatan varlıkların değerinden daha fazlasını ödedikleri anı bilmeleri çok önemli” diye uyarıyor Coatsworth.
Robotik ETF’leri
Borsa yatırım fonları (ETF) genellikle net varlık değerine çok daha yakın seviyelerde işlem görüyor; ancak çoğunlukla borsada işlem gören şirketleri portföylerinde tutuyorlar. Örneğin Roundhill’in insansı robotik ETF’si, haziran sonunda en büyük pozisyonları arasında Tesla, Çinli robot üreticisi UBTech ve Hyundai’yi sayıyordu.
“Piyasada net varlık değeri üzerinden işlem gören birkaç robotik ETF bulunuyor; yani yatırımcıların karşılarına çıkan ilk seçeneğe razı olmaları gerekmiyor” diyor Coatsworth.
Bir robot üreticisi halka açıldığında bile, hisse yatırımcıların erişemeyeceği bir yerde olabilir.
Örneğin Çinli Unitree, ağustos ayında Şanghay’ın teknoloji odaklı STAR Market pazarında gerçekleştirilen ilk işlem gününde %460 yükseldi. Yabancı yatırımcıların bu pazarda yeni kote olan hisseleri alabilmek için genellikle özel bir lisansa ihtiyacı bulunuyor.
Sektörün daha fazla lideri borsaya açılmadıkça, robotlara “saf” bir yatırım yapmak isteyenler, bunu bir otomobil üreticisi, bir holding ya da doğrudan bir prim üzerinden, bir şekilde ödemek zorunda kalacak.
Feragatname: Bu bilgiler finansal tavsiye niteliği taşımaz. Kendi koşullarınıza uygun olduğundan emin olmak için her zaman ayrıca Araştırma yapın. Unutmayın, biz Gazetecilik yapan bir internet sitesiyiz ve uzmanlardan en iyi rehberleri, ipuçlarını ve tavsiyeleri aktarmaya çalışıyoruz. Bu sayfadaki bilgilere dayanarak karar verirseniz, bunun tüm sorumluluğu size aittir.
