Avrupa’da gösteriler: Enerji yoğun veri merkezlerine moratoryum çağrısı

Avrupa’daki 15 ülkeden 100’ün üzerinde hak örgütü, enerji yutan veri merkezlerinin hızla geliştirilmesini protesto edecek ve bunları düzenleyen daha net kurallar yürürlüğe girene kadar yeni büyük ölçekli projelere derhal moratoryum ilan edilmesini talep edecek.

Stop Dirty Data Centres (kaynak İngilizce) protestoları bu cuma ve cumartesi, yani 6-7 Kasım tarihlerinde gerçekleşecek. İrlanda, Polonya, Danimarka, Finlandiya, İspanya, Hollanda, Fransa ve Birleşik Krallık’ta çeşitli eylemler planlanıyor.

Organizatörler, eylemin veri merkezlerinin yayılmasının yerel topluluklar, kamu altyapısı, toprak, su ve enerji kullanımı, konut, istihdam ve yaşam maliyeti üzerindeki etkisine dair artan endişelerin ortasında geldiğini belirtiyor.

StopDirtyDataCentres.eu koordinatörü Owen Espley, "Bugün, yaşadıkları yerlere enerji, su ve toprak tüketen veri merkezlerinin dayatılmasına karşı çıkan Avrupa genelindeki topluluklar, Avrupa’nın siyasi sahnesine çıkıyor" dedi.

Protestolar, bu haftaki ABD ara seçimlerinin hemen ardından geliyor. Seçimlerde veri merkezleri ve bunların yerel topluluklar ile çevre üzerindeki etkisi belirleyici bir konu haline geldi.

Demokratlar, daha fazla yapay zeka merkezi inşasını durdurma ve Büyük Teknoloji şirketlerini dizginleme vaadiyle ezici bir zafer kazanarak ABD Kongresi’nin kontrolünü elde etti. Cumhuriyetçi rakipleri ise ABD şirketlerini veri merkezlerini istedikleri yerde ve istedikleri şekilde kurmaya teşvik eden taraf olarak görülüyordu.

Hem ABD’de hem de Avrupa’da birçok seçmen, veri merkezi projelerinin kendi hayatlarına etkisinden endişe ediyor. Bu projelerin, yoğun enerji ve su tüketimleri nedeniyle enerji faturalarını artırmasından ve zaten kıt olan su kaynaklarını daha da baskı altına almasından kaygı duyuluyor.

Veri merkezlerinin yakınında yaşayanlar, yedek jeneratörlerden kaynaklanan hava kirliliği, ağır inşaat trafiği, göze hitap etmeyen tasarımlar ve içerideki makinelerin 24 saat süren uğultusu gibi çevresel etkilerden de rahatsız oluyor.

Espley, "Bir araya gelerek, sıklıkla karar vericilerin de desteğini arkasına alan Büyük Teknoloji’nin gücüne karşı yokuş yukarı mücadele veren kampanyalar, veri merkezi inşa etme yarışına karşı durabileceklerini gösteriyor" diye konuştu.

Espley sözlerini şöyle sürdürdü: "Siyasi liderlere, kaygılarının giderilebilmesi ve veri merkezlerinin etkilerinin gerektiği gibi incelenebilmesi için Avrupa, ulusal ve yerel düzeyde büyük ölçekli veri merkezlerine moratoryum uygulamaya çağrıda bulunuyorlar."

Çevreciler, dijital haklar savunucuları, sivil toplum örgütleri ve daha birçok grup protestoya katılıyor. Gösteriler, halk toplantıları, stantlar, imza kampanyaları, yürüyüş turları, bisiklet gezileri, şiir dinletileri ve başka etkinlikler düzenleniyor.

Avrupa, yapay zeka teknolojilerini geliştirme ve hayata geçirme yarışında ABD ve Çin’i yakalamaya çalışırken veri merkezlerinin yaygınlaşmasını hızlandırıyor.

PwC Global Data Centre Outlook 2026-2050 raporuna göre Avrupa’da veri merkezi projelerine yapılan yıllık yatırım 2020’deki 12 milyar avrodan bu yıl 25-26 milyar avroya yükseldi. 2026 ile 2031 arasında toplam harcamanın 176 milyar avroya ulaşması bekleniyor.