Avrupa'dan notlar: İspanya'da tren faciası, Sanchez iktidarı sürer mi?

İspanya'da facia: İspanya'da çarşamba günü Madrid'in güneyinde iki yüksek hızlı trenin çarpışması sonucu en az 68 kişi hayatını kaybetti, 100'den fazla kişi yaralandı. Castilla-La Mancha bölgesel yönetiminin açıkladığı bilançoyla kaza, şimdiden ülke tarihinin en ölümcül demiryolu facialarından biri olarak anılıyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, kazadan "sarsıldığını" söyledi. Ulaştırma bakanı ve Castilla-La Mancha özerk yönetimi başkanıyla temas hâlinde olduğunu belirten Sánchez, kapsamlı bir soruşturma yürütüleceğini açıkladı. "İspanya'nın aynı yıl içinde böyle iki kaza yaşaması kabul edilemez," dedi.

Çarşamba günkü kaza, ülkenin güneyindeki Adamuz yakınlarında iki yüksek hızlı trenin çarpışması sonucu 46 kişinin öldüğü kazadan yalnızca dokuz ay sonra meydana geldi. Peş peşe yaşanan facialar, İspanya'da demiryolu güvenliğine ilişkin kaygıları artırdı.

Sánchez, "Demiryolu sistemimize duyulan güveni yeniden tesis etmek için güvenliği daha da güçlendirmemiz gerekiyorsa bunu yapacağız," diye konuştu. Avrupa'dan da taziye ve destek mesajları geldi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Avrupa sizinle birlikte yas tutuyor," dedi.

Zoru başarabilecek mi? Kaza, Ceuta'daki göç skandalı ve ülkeyi sarsan konut krizi sonrasında kasım sonu için erken seçim kararı alan Sánchez'in siyasi geleceğine ilişkin soruları da yeniden gündeme getirdi.

AB'ye ortak üyelik mi, yoksa rafa kaldırılan bir fikir mi? Von der Leyen'in eylül ayında Strasbourg'daki Birliğin Durumu konuşmasında Kanada'nın AB'ye "ortak üye" olmaya davet edildiğini açıklaması şaşkınlık yaratmıştı. Şimdi ise bugün Montreal'de başlayacak iki günlük zirvenin ardından yayımlanması beklenen ortak bildiri taslağından bu ifade çıkarıldı.

Meslektaşım Luca Bertuzzi'ninhaberine göre ifadenin yerini, AB ile Kanada arasında "giderek daha yakın ortaklık" kurulacağı yönündeki daha genel bir taahhüt aldı.

"Ortak üyelik" fikrinin yer aldığı önceki taslak salı günü üye ülkelere sunulmuştu. Ancak Almanya, Fransa, İtalya ve Yunanistan bu ifadeye itiraz etmişti.

Bir başka sürpriz: Von der Leyen dün gece geç saatlerde Kanada'ya vardığını X üzerinden duyurdu ve taslağa ilişkin haberlerle çelişir görünen bir mesaj paylaştı: "Hedefimiz Kanada'yı AB'nin ortak üyesi olarak bize hiç olmadığı kadar yakınlaştırmak."

Yolun başındayız: Salı günü Brüksel'de düzenlenen bilgilendirme toplantısında gazeteciler, AB yetkililerine "ortak üyeliğin" ne anlama geldiğini ve ne sağlayacağını defalarca sordu. Sorulardan bunaldığı izlenimi veren üst düzey bir AB yetkilisi, "Bir yolculuğun başlangıcındayız," yanıtını verdi. Bu genel ifade salonda gülüşmelere yol açtı.

Yetkili, liderlerin "gelecek için yeni bir ittifak" başlatmak üzere buluşacağını da söyledi. Bu ittifakın Kanada Başbakanı Mark Carney'nin beklentilerini ve 27 AB üyesinin taleplerini karşılayıp karşılamayacağı görülecek.

Bildiğimiz kadarıyla: Kanada'nın Montreal kentindeki iki günlük toplantıya 10 Avrupa Komisyonu üyesi katılacak. Toplantıda başlangıçta ortak üyeliğin nasıl bir biçim alabileceğinin ele alınması öngörülüyordu.

Şimdi savunma, enerji ve ticarette daha derin işbirliğinin görüşülmesi bekleniyor. Ancak 10 yıl önce imzalanan AB-Kanada serbest ticaret anlaşması CETA'nın henüz tam olarak uygulanmaması gibi sorunlar görüşmeleri zorlaştırabilir.

Beklenen onay hâlâ gelmedi: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya Kiev'i balistik füzelerle vurmayı sürdürürken ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in Patriot önleme füzelerinin gönderimine bir aydan uzun süredir onay vermediğini defalarca söyledi.

Ukrayna, Patriot sistemlerinin bir bölümünü NATO'nun PURL (Ukrayna'nın Öncelikli İhtiyaçları Listesi) mekanizması aracılığıyla alıyor. Bu sistemde müttefik ülkeler, ABD yapımı silahların Ukrayna'ya gönderilmesi için ödeme yapıyor.

Meslektaşım Shona Murray'nin aktardığına göre gecikmenin nedeni belirsiz. Washington'daki yetkililer, Ukrayna'yı Rusya ile eşitsiz bir barış anlaşmasına zorlamak için mi Patriot füzelerini bekletiyor?

Yoksa ABD Başkanı Donald Trump'ın talep ettiği üzere Kiev'in gelecek haftaki ara seçimlerden önce Rusya'daki dizel üretim tesislerine yönelik saldırılarını durdurmasını sağlamak için mi füzeleri baskı aracı olarak kullanıyorlar?

NATO kaynakları Shona'ya durumun "öngörülemez" olduğunu ve net bir yanıt bulunmadığını söyledi.

Enerji de gündemde: Avrupa Komisyonu, Ukrayna'daki savaş sona erse bile Nord Stream boru hattından Avrupa'ya yeniden Rus gazı taşınmayacağını açıkladı. Böylece Washington ve Moskova'nın tartışmalı projeyi canlandırma yönündeki ortak girişimine karşı çıktı.

Komisyonun baş sözcüsü Paula Pinho, çarşamba günü meslektaşım Jorge Liboreiro'ya, "Fosil yakıt satın alırken Rusya'ya bağımlı olmanın gizli maliyetlerini çok iyi biliyoruz," dedi.

"Bunlar bir silaha dönüştürüldü ve bedelini ödedik. Bunu unutmuyoruz." Komisyon, bu yaklaşımın savaş sonrası için de geçerli olup olmayacağı sorulduğunda, üye ülkelerin 2027 sonuna kadar tüm Rus gazı ithalatını aşamalı olarak bitirmeyi öngören bağlayıcı düzenlemeyi kabul ettiğini hatırlattı.

AB'nin Çin'e bağımlılığı azaltma çabası maliyetli olabilir

Peggy Corlin'in özel haberine göre AB, Çin'e bağımlılığını azaltırken zorlu bir denge kurmak zorunda.

Avrupa Komisyonu'nun, AB liderlerinin Pekin ile ticari ilişkileri görüşmesinden bir hafta önce, aralık başında bu konuda bir plan sunması bekleniyor. Amaç, stratejik ürünlerde tek bir ülkeye bağımlı olan Avrupa şirketlerini tedarikçilerini çeşitlendirmeye yöneltmek.

Çin'in 2025'te nadir toprak elementleri ve bazı stratejik çiplerin ihracatını engellemesi, birçok sektörde Çin'e bağımlı olan AB ekonomisinin kırılganlığını ortaya çıkarmıştı.

Ancak Avrupalı şirketler planlanan "tedarik çeşitlendirme aracı" konusunda kaygılı. "Maliyetler artacak," diyor ve hangi sektörlerin kapsama alınacağını soruyorlar.

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nden kıdemli araştırmacı Tobias Gehrke'ye göre dar kapsamlı bir uygulama yalnızca birkaç kritik sektörü içerebilir. Daha geniş kapsamlı bir yaklaşımda ise tarifeler nedeniyle AB şirketlerinin stratejik ürünler için ödediği fiyatlar artabilir.

Daha fazla sektörü kapsayan ikinci seçenek daha sarsıcı sonuçlar doğurabilir. Ticaret alanındaki bu tartışmanın ayrıntıları haberde.

Haber merkezlerimizden diğer gelişmeler

AB ve Kanada, Avrupa'daki gaz sıkışıklığı nedeniyle LNG anlaşmasını görüşüyor. Euronews'ün gördüğü, 29-30 Ekim'deki Montreal zirvesi için hazırlanan ortak bildiri taslağına göre iki taraf, Kanada'dan Avrupa'ya uzun vadeli sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatını ele alacak. Görüşmeler, Avrupa'nın yükselen gaz fiyatları ve mevsimine göre tarihî düşük düzeydeki depolama oranlarıyla mücadele ettiği döneme denk geliyor.

Marta Pacheco'nunözel haberi burada.

Macaristan'ın 5,4 milyar euroluk savunma kredisi onaylandı; AB, SAFE programının ilk turunu tamamladı. Avrupa Komisyonu, Macaristan'ın 5,4 milyar euroluk savunma kredisi başvurusunu kabul etti. Böylece SAFE kapsamındaki ilk tahsis turu tamamlandı ve yeni bir finansman turu için 21 milyar euronun biraz üzerinde kaynak kaldı. Bu satırların yazarının haberini okuyabilirsiniz.

Birleşik Krallık bütçesi: Maliye bakanının konuşmasından beş önemli nokta. Maliye Bakanı John Healey, çarşamba günü yıllık bütçeyi sunarken ülke ekonomisinin bu yıl tahmin edilenden biraz daha hızlı büyüyeceğini, ancak büyümenin 2027'de yavaşlayacağını söyledi. Angela Barnes'ınanalizi burada.

• Enerji bakanları, Lüksemburg'da AB Enerji Konseyi toplantısında bir araya geliyor.
• AB-Kanada zirvesi perşembe günü Montreal'de, Kanada Başbakanı Mark Carney'nin ev sahipliğindeki akşam yemeğiyle başlıyor.
• Avrupa Komisyonu'nun uyum ve reformlardan sorumlu başkan yardımcısı Raffaele Fitto, Vilnius'ta Litvanya Başbakanı Mindaugas Sinkevičius ile görüşüyor.
• Avrupa Merkez Bankası Yönetim Konseyi Frankfurt'ta toplanıyor. Basın toplantısı Orta Avrupa saatiyle 14.45'te yapılacak.
• AB'nin iklimden sorumlu komisyon üyesi Wopke Hoekstra, Lahey'de Hollanda Maliye Bakanı Eelco Heinen ile görüşüyor.
• AB'nin bütçeden sorumlu komisyon üyesi Piotr Serafin, Sofya'da Bulgaristan Maliye Bakanı Galab Donev ile görüşüyor.

Bugünlük bu kadar. Bu bültene Vincenzo Genovese, Jorge Liboreiro, Shona Murray ve Peggy Corlin katkıda bulundu.