COP31'de Sıfır Atık vurgusu, Adana'da plastik atık tartışması

Türkiye, Antalya'da Birleşmiş Milletler'in (BM) COP31 iklim zirvesine ev sahipliği yaparken, ülkenin plastik atık ithalatı ve geri dönüşüm tesislerinin çevreye etkisi de tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Adana'da yaşayanlar, geri dönüşüm tesislerinde atıkların açık alanda yakıldığını, ortaya çıkan duman ve küllerin günlük yaşamlarını olumsuz etkilediğini söylüyor. Çevre aktivistleri ise Avrupa'dan Türkiye'ye gönderilen plastik atıkların yarattığı sorunlara dikkat çekerek atık ticaretine son verilmesi çağrısında bulunuyor.

Mikroplastik Araştırma Grubu'ndan deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, plastik atık ticaretini "sömürgeciliğin yeni bir biçimi" olarak nitelendirerek, "Atık ticaretine bir kez ve tamamen son vermeliyiz," dedi.

Plastiklerin yalnızca yüzde 9'unun geri dönüştürülebildiğini belirten Gündoğdu, kullanıldıktan sonra atılmak üzere tasarlanan bir malzemenin geri dönüştürülmeye çalışılmasının maliyetli olduğunu, bu nedenle Avrupa'nın atıklarını başka ülkelere gönderdiğini savunuyor. Gündoğdu'ya göre bu koşullarda geri dönüşüm bir yanılsamadan ibaret.

Adana sakinleri şikâyetçi

Adana'nın dar gelirli mahallelerinden Küçükdikili'de yaşayanlar, geri dönüşüm tesislerinin atıkları düzenli olarak açık alanda yaktığını öne sürerek, uygulamaya tepki gösteriyor. Bölge sakinleri, tesislerde çıkan yangınların çoğu zaman kaza olarak nitelendirildiğini söylüyor.

Mikroplastik Araştırma Grubu'nun verilerine göre, Türkiye'deki geri dönüşüm tesislerinde her yıl yaklaşık 200 yangın çıkıyor.

Ağustos ayında düzenlenen bir protestoda göstericiler, "Adana Avrupa'nın çöplüğü değil!" sloganları attı.

Bir geri dönüşüm tesisinin yakınında yaşayan Murat Esin, şikâyetlerini Türkiye hükümetinin en üst kademelerine kadar ilettiğini ancak sonuç alamadığını söylüyor.

Esin, AFP'ye yaptığı açıklamada, "Koku ve her şeyi kaplayan kül yüzünden nefes alamıyoruz. Burada kanser vakaları artıyor ama kimse bizi dinlemiyor," dedi.

Çevre aktivisti Yaşar Gökoğlu ise atıkların yakılmasının şirketler için bunlardan kurtulmanın en ucuz yolu olduğunu savunuyor.

Gökoğlu, "Geri dönüştürülemeyen atıklardan ücretsiz kurtulmanın bu şirketler için tek yolu yakmak. Avrupalılar atıklarını ayrıştırarak vicdanlarını rahatlatıyor olabilir. Ancak atıklarının gelip bizi zehirlediğini bilmeleri gerekiyor," diye konuştu.

COP31'de Sıfır Atık gündemi

Çevre Bakanlığı'na göre COP31 kapsamında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın öncülük ettiği Sıfır Atık kampanyası Türkiye'nin gündemindeki önemli başlıklardan biri olacak.

Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, AFP'ye yaptığı açıklamada, geri dönüşüm amacıyla ithal edilen plastik atıkların çevreye zarar vermeden işlenmesi gerektiğini söyledi. Ağırbaş ayrıca atık yönetimi sistemlerinin etkili biçimde denetlenmesi ve izlenebilir olması gerektiğini vurguladı.

Plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında Akdeniz ve Ege kıyılarını kapsayan bölgesel toplantılar da ağustos ayında düzenlendi. Sıfır Atık Vakfı koordinasyonunda ve valiliklerin himayesinde Adana, Mersin, Muğla ve Antalya'da gerçekleştirilen toplantılara kamu kurumları, yerel yönetimler, sanayi ve ticaret odaları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör temsilcileri katıldı.

Toplantılarda, plastik kirliliğiyle mücadelenin yalnızca denizlerdeki atıkların temizlenmesiyle sınırlı kalmaması, karasal kaynaklı atıkların denizlere ulaşmadan kaynağında önlenmesi gerektiği vurgulandı.

Avrupa Birliği'nin (AB), OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatını yasaklayan düzenlemesinin 21 Kasım'da yürürlüğe girmesi bekleniyor. Türkiye'nin OECD üyesi olması nedeniyle düzenleme Türkiye'ye yönelik plastik atık ihracatını kapsamıyor.

AFP'ye göre bu durum, AB'nin söz konusu yasağının ardından Türkiye'ye gönderilen plastik atık miktarının daha da artabileceği endişesini beraberinde getiriyor.

Gündoğdu, COP31'in plastik atık ticaretini sona erdirmek için bir fırsat olabileceğini düşünüyor.

"Atık ticaretinin sona erdirilmesi çağrısı Türkiye'yi bu konuda öncü bir konuma getirebilir. Sıfır Atık hedefine ancak bu ithalatı sona erdirerek ulaşılabilir," dedi.