ABD'de tarihin en pahalı ara seçimleri: 12 milyar dolar harcandı

ABD'de 3 Kasım'da düzenlenen ara seçimler, yalnızca Kongre'nin hangi partinin kontrolüne geçeceğini değil, milyarderlerin ve büyük şirketlerin Amerikan siyaseti üzerindeki artan etkisini de gözler önüne seriyor.

Siyasette para akışını takip eden bağımsız araştırma kuruluşu OpenSecrets'in tahminlerine göre, adayların ve bağımsız siyasi grupların seçim harcamaları 11,9 milyar dolara ulaşma yolunda ilerliyor.

Üstelik seçim harcamalarındaki artış, Amerikalıların hayat pahalılığı ve ekonomik sorunlardan şikayet ettiği bir dönemde yaşanıyor.

En zengin 40 bağışçıdan 2,4 milyar dolar

Brennan Center for Justice adlı araştırma kuruluşunun analizine göre, ABD'deki en büyük 40 siyasi bağışçı ekim ortasına kadar toplam 2,4 milyar dolar bağışladı.

Bu tutar, enflasyona göre düzeltildiğinde bile 2014 ara seçimlerinde en büyük 40 bağışçının yaptığı toplam bağışın yaklaşık yedi katına karşılık geliyor.

Ancak yalnızca bağış miktarları değil, paranın hangi partiye aktığı da değişti.

2014'te en büyük 40 bağışçı Demokratlara Cumhuriyetçilerin iki katı kadar para aktarırken, 2026'da tablo tersine döndü. Bu kez Cumhuriyetçiler, en büyük bağışçılardan Demokratların yaklaşık üç katı kadar destek aldı.

Araştırmaya göre bağımsız siyasi harcama komitelerinin, yani Super PAC'lerin harcamaları da eylül sonu itibarıyla 2 milyar dolara ulaştı. Bu, enflasyondan arındırıldığında bir önceki ara seçim dönemine kıyasla yüzde 51'lik artış anlamına geliyor.

Elon Musk tek başına yüz milyonlarca dolar harcadı

Seçimlerin en dikkat çekici finansörlerinden biri, dünyanın en zengin insanı Elon Musk oldu.

Tesla ve SpaceX'in sahibi Musk'ın Cumhuriyetçilere sağladığı destek, seçim finansmanı kayıtlarına ilişkin farklı tarihli hesaplamalarda 445 milyon ila 483 milyon dolar olarak gösteriliyor.

Musk, özellikle Cumhuriyetçilerin Senato'daki çoğunluğunu korumalarına yardımcı olmaya odaklandı.

Milyarderin destek verdiği yarışlar arasında Teksas'taki çekişmeli Senato seçimi de bulunuyor. Cumhuriyetçi aday Ken Paxton ile Musk arasındaki yakın ilişki, milyarderin siyasi desteğinin ticari çıkarlarıyla ne ölçüde bağlantılı olduğu sorularını gündeme getiriyor.

Cumhuriyetçilere uzun süredir destek veren Wall Street yatırımcısı Jeffrey Yass ve lojistik şirketi Uline'ın sahibi Uihlein ailesinin toplam bağışları da en az 260 milyon dolara ulaştı.

İsrail asıllı Amerikalı milyarder Miriam Adelson ise 67 milyon dolar bağışladı.

Demokratların önemli finansörlerinden eski New York Belediye Başkanı Michael Bloomberg ise daha önce taahhüt ettiği 80 milyon dolara ek olarak seçimlere günler kala 36 milyon dolar daha bağışladı.

ABD'de seçimlere neden bu kadar çok para harcanıyor?

ABD'deki seçim kampanyaları temel olarak iki farklı finansman kaynağına dayanıyor.

İlk yöntemde adaylar, seçim kampanyaları için doğrudan bağış topluyor. OpenSecrets'e göre 2026 ara seçimleri öncesinde Demokrat adayların doğrudan kampanya harcamalarının 2,2 milyar doları, Cumhuriyetçi adayların harcamalarının ise 1,4 milyar doları aşması bekleniyordu.

İkinci yöntem ise şirketlerin, sendikaların, derneklerin ve diğer kuruluşların aday kampanyalarından bağımsız olarak yaptığı siyasi harcamaları kapsıyor. Bu harcamalar büyük ölçüde Super PAC olarak bilinen bağımsız siyasi harcama komiteleri aracılığıyla gerçekleştiriliyor.

Sistemin bugünkü halini almasında 2010'da ABD Yüksek Mahkemesi'nin verdiği Citizens United kararı belirleyici oldu.

Mahkeme, şirketlerin ve sendikaların bağımsız siyasi harcamalarının ifade özgürlüğü kapsamında korunması gerektiğine hükmetti. Bununla bağlantılı başka bir mahkeme kararı da adaylarla doğrudan koordinasyon kurmayan bağımsız siyasi grupların toplayabileceği bağışlara uygulanan üst sınırları kaldırdı.

Böylece Super PAC'ler, adayların kampanyalarıyla doğrudan koordinasyon kurmamaları koşuluyla sınırsız miktarda bağış toplayıp harcayabilir hale geldi.

'Karanlık para' rekor kırıyor

ABD seçimlerinde en çok tartışılan konulardan biri, kaynağı kamuoyuna açıklanmayan siyasi finansman.

İngilizcede "dark money" olarak adlandırılan bu kaynaklar, bağışçılarını açıklamak zorunda olmayan kuruluşlar aracılığıyla seçimleri etkilemek amacıyla harcanan paraları ifade ediyor.

Özellikle bazı kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, bağışçılarını kamuoyuna açıklamadan siyasi faaliyetlere kaynak aktarabiliyor. Paranın farklı kuruluşlar ve aracı siyasi komiteler üzerinden dolaştırılması da asıl bağışçının kimliğinin belirlenmesini zorlaştırıyor.

OpenSecrets'in tahminine göre 2026 ara seçimlerinde karanlık para olarak sınıflandırılan bağışlar 1,5 milyar doları aşarak rekor kıracak. Önceki rekor, 2024 seçimlerinde kaydedilen 1,35 milyar dolardı.

Brennan Center'ın araştırması ise en büyük 40 bağışçı arasındaki karanlık para kuruluşlarının payının yüzde 29'a ulaştığını ve yaklaşık 699 milyon doların kaynağının büyük ölçüde izlenemediğini ortaya koydu.

İsrail yanlısı AIPAC'ın seçimlerdeki rolü tartışılıyor

ABD'de siyasi finansman tartışmalarının merkezindeki kuruluşlardan biri de İsrail yanlısı lobi örgütü Amerikan İsrail Kamu İşleri Komitesi (AIPAC).

Kuruluş, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat adayları desteklemesiyle tanınıyor.

AIPAC'ın siyasi harcamalarının önemli bir bölümü, kendisiyle bağlantılı United Democracy Project (UDP) adlı Super PAC üzerinden gerçekleştiriliyor.

Örgüt, özellikle İsrail'in Gazze'deki savaşını eleştiren ilerici Demokrat adaylara karşı yürüttüğü kampanyalar nedeniyle eleştiriliyor.

2024'te UDP, New York'taki Demokrat Parti ön seçimlerinde ilerici siyasetçi Jamaal Bowman'a karşı yarışan İsrail yanlısı George Latimer'ı desteklemek için yaklaşık 15 milyon dolar harcadı. Latimer seçimi kazandı.

2026 seçimlerinde ise UDP'nin Michigan'daki Senato yarışında Müslüman Demokrat aday Abdul El-Sayed'e karşı yürüttüğü kampanyalara 20,7 milyon dolar harcadığı bildirildi.

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, AIPAC'ı milyonlarca dolarlık karanlık para harcamaları yapmakla suçluyor.

Yapay zeka ve kripto para şirketleri siyasetin yeni finansörleri

2026 seçimlerinin dikkat çekici özelliklerinden biri de siyasi bağışçıların sektörel dağılımındaki değişim.

Geçmişte Wall Street, geleneksel finans kuruluşları, gayrimenkul şirketleri ve sendikalar siyasi finansmanda önemli rol oynarken, son yıllarda teknoloji sektöründen gelen para giderek daha belirleyici hale geldi.

Brennan Center'ın analizine göre 2014'te en büyük 40 bağışçının yaklaşık yarısı geleneksel finans sektöründen geliyordu. Bu oran 2026'da yüzde 15'e geriledi.

Demokratları destekleyen sendikalar ise 2014'te en büyük 40 bağışçının yüzde 14'ünü oluştururken, bu yıl ilk 40 arasında yer alamadı.

Buna karşılık yapay zeka ve kripto para sektörleri büyük siyasi bağışlarla öne çıktı.

Teknoloji yatırımcıları Marc Andreessen ve Ben Horowitz, sektör üzerindeki düzenlemelerin azaltılmasını, kripto para piyasasının büyümesini ve yapay zeka dostu adayların seçilmesini destekleyen bağışçılar arasında bulunuyor.

Araştırmacılara göre bu sektörlerde faaliyet gösteren şirketler, devletin daha gevşek düzenlemeler benimsemesini sağlamak amacıyla hem Cumhuriyetçilere hem de Demokratlara önemli miktarda para aktarıyor.

Milyonlarca dolarlık lar seçmenleri etkiledi mi?