Acemoğlu'ndan Demokratlara tarihi uyarı: "Demokratlar her şey eskisi gibi olur sanırsa, bu tehlikeli zafer olur"

 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) profesörü Daron Acemoglu, El País gazetesine verdiği kapsamlı röportajda, liberal demokrasinin tarihindeki en kritik eşiklerden birinden geçtiğini vurguladı. Son yayımlanan kitabı What Happened to Liberal Democracy? ekseninde güncel siyasi gelişmeleri değerlendiren Acemoglu, özellikle ABD ve Avrupa merkezli siyasi aktörlere sert uyarılarda bulundu.

"Demokrasi Liberalizmi Yüzyılın Sonunu Göremeyebilir"

Acemoglu, liberal demokrasinin insanlık tarihinin en önemli icatlarından biri olduğunu ancak günümüzde çok derin bir varoluşsal krizle karşı karşıya kaldığını belirtti. Modern endüstriyel ülkelerde yapılan anketlerin halkın demokratik kurumlara olan güveninin hızla azaldığını gösterdiğini söyleyen ünlü ekonomist, şu tespiti yaptı:

“Demokrasi liberalizmi hayatlarımızı kökten değiştirdi ama şu an krizde. Yüzyılın sonuna kadar hayatta kalabileceğinden emin değilim.”

"Sadece Seçimleri Kazanmak Yetmez: Tehlikeli Bir Yanılgı"

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki siyasi dinamiklere ve ara seçimlere (Midterms) değinen Acemoglu, merkez sol ve demokrat güçlerin yalnızca aşırı sağcı ya da popülist liderleri sandıkta mağlup etmeyi bir başarı olarak görmesinin büyük bir yanılgı ve tehlike doğuracağını ifade etti.

Brezilya’da Lula’nın Bolsonaro karşısındaki zaferinin ya da ABD’de geçmişte Joe Biden’ın Donald Trump’a karşı kazandığı zaferlerin tek başına kalıcı bir çözüm sunmadığını belirten Acemoglu, şu uyarılarda bulundu:

“Eğer Demokratlar ve merkez sol güçler, [rakip adaylar yenildiğinde] her şeyin normale dönebileceğini düşünürlerse, bu son derece tehlikeli bir zafer olur. Geriye dönüş yok. Eğer iktidara gelip sorunları çözecek somut ve yaşayabilir bir vizyon sunmazsanız, halkın memnuniyetsizliği dört yıl sonra çok daha şiddetli bir şekilde patlak verir.”

İşçi Sınıfının Yabancılaşması ve Elitizm Krizi

Acemoglu, modern post-endüstriyel toplumların getirdiği ekonomik dönüşümlerin (küreselleşme, yapay zeka ve dijitalleşme) gelir eşitsizliğini benzeri görülmemiş boyutlara taşıdığına dikkat çekti. Üniversite mezunu, uzmanlaşmış yönetici ve teknokrat elitlerin toplumun geri kalanından, özellikle de üniversite diploması olmayan işçi sınıfından koptuğunu vurguladı.

Merkez sol partilerin (Sosyal Demokratlar, İşçi Partisi, Demokratlar vb.) geçmişte ana oy deposu olan işçi sınıfını ihmal ettiğini ve onları kültürel/ekonomik olarak yalnız bıraktığını belirten Acemoglu, işçi sınıfının kendisini liberal elitler tarafından dışlanmış ve ihanete uğramış hissetmesinin aşırı sağ popülizmin yükselişine zemin hazırladığını ifade etti.

Liberal Demokrasiyi Kurtarmak İçin 5 Temel Mücadele Alanı

Kitabının son bölümünde liberal demokrasinin yeniden canlanması için beş kritik alanda köklü bir dönüşüm yapılması gerektiğini savunan Acemoglu, bunların başında yerel toplulukların güçlendirilmesi, bireysel özgürlüklerin korunması, vatandaşlık bilincinin artırılması, yapay zeka çağında paylaşılmış refahın sağlanması ve etkin kamu hizmetlerinin geldiğini belirtti. İsviçre modelini yerel katılım ve özgürlük dengesini kurabilen nadir örneklerden biri olarak gösterdi.