Merz ve Takaichi’den ekonomik güvenlik ve teknoloji hamlesi

Dünyanın en büyük iki ekonomisinin önde gelen temsilcileri bir araya geldi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Japonya’ya gerçekleştirdiği ilk ziyaret kapsamında çarşamba günü Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ile görüştü. İki lider, ekonomik güvenlik ve geleceğin teknolojileri alanlarında iş birliğini güçlendirmeyi ve daha uyumlu hâle getirmeyi amaçlayan ortak açıklamalar yaptı.

Çin ve ABD’ye dolaylı eleştiri

Ortak açıklamada ve sonrasında yapılan değerlendirmelerde Çin ve ABD’nin adları açıkça anılmasa da mesajların her iki ülkeye yönelik dolaylı eleştiriler içerdiği görüldü. Pekin ve Washington, ekonomik politikalarını ortakları ve rakipleri üzerinde baskı kurmak amacıyla defalarca kullandı.

Ortak açıklamada, “Her iki ülkenin lideri de kritik ham maddeleri etkileyen keyfî ihracat kısıtlamaları ve misilleme tedbirleri gibi ekonomik baskı yöntemlerinin giderek daha fazla kullanılmasından duydukları derin endişeyi dile getirdi” ifadelerine yer verildi. Açıklamada ayrıca, aşırı üretime ve piyasa bozulmalarına yol açarak ekonomik güvenliği ve dayanıklılığı zayıflatan piyasa dışı tedbir ve uygulamaların reddedildiği belirtildi.

İki ülke, tedarik zincirlerini izleme ve değerlendirme alanındaki iş birliğini artırarak ekonomik bağımlılıkların bir baskı aracına dönüştürülmesini önlemeyi hedefliyor. Kritik ham maddeler, yarı iletkenler, bataryalar, elektrikli otomobiller, endüstriyel yapay zekâ, robotik, ilaç ve rüzgâr enerjisi gibi kilit sektörlerde daha yakın iş birliği seçenekleri de değerlendiriliyor.

Kritik ham maddeler konusunda Merz ve Takaichi, ortak niyet bildirgesinin imzalanmasını memnuniyetle karşıladı. İki lider ayrıca, her iki ülkenin otomotiv sektöründe tedarik kaynaklarını çeşitlendirmeyi ve nadir toprak elementlerinin alternatif malzemelerle ikame edilebilirliğini artırmayı planladıklarını duyurdu.

Japonya, Çin’in bazı önemli ham maddelerin ihracatını kısıtlamasının ardından nadir toprak elementlerinin tedarikinde darboğazlarla karşı karşıya kaldı. Takaichi, kasım ayında Japonya parlamentosunda yaptığı konuşmada, Tayvan çevresinde yaşanabilecek bir kriz durumunda Japonya’nın askerî müdahalede bulunabileceğini söylemişti. Pekin yönetimi, demokratik yönetim altındaki adayı kendi topraklarının bir parçası olarak görüyor.

Takaichi ve Merz, yapay zekâ alanında üst düzey bir diyalog mekanizması kurulması ve siber saldırılara karşı korunma konusunda daha yakın iş birliği yapılması konusunda da anlaşmaya vardı. Yapay zekâ destekli siber suçların ülkede hızla artması, her iki alanı da Japon hükümeti açısından giderek daha önemli hâle getiriyor.

İki lider, ortak açıklamalarında Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi’ndeki durumdan duydukları endişeyi dile getirdi. Dünyanın neresinde gerçekleşirse gerçekleşsin, mevcut durumun güç veya baskı yoluyla tek taraflı değiştirilmesi girişimlerini reddettiklerini belirttiler. Tayvan Boğazı’nda barış ve istikrarın önemini vurgulayan liderler, Çin ile Tayvan arasındaki anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi çağrısında bulundu.

Japonya ve Almanya’nın ortak hedefleri

Artan jeopolitik gerilimler karşısında Almanya ve Japonya’nın müttefikleri ve benzer görüşleri paylaşan ülkelerle iş birliğini yoğunlaştırması bekleniyor. İki taraf; özgürlük, demokrasi, adil ticaret, hukukun üstünlüğü ve insan haklarına bağlılıklarını yineledi.

Hint-Pasifik bölgesindeki askerî iş birliğinin de genişletilmesi planlanıyor. Bunun örneklerinden biri, Alman silahlı kuvvetlerinin bu yıl ilk kez Japonya-ABD ortak askerî tatbikatı “Keen Sword”a katılması. Perşembe gününe kadar sürecek tatbikatlar, Japonya’nın çeşitli bölgelerinde, özellikle de Çin’in son yıllarda askerî faaliyetlerini artırdığı Okinawa çevresindeki deniz ve hava sahasında gerçekleştiriliyor.

Başbakan Merz, çarşamba sabahı Tokyo’da düzenlenen bir ekonomi forumunda, kurallara dayalı küresel ticareti güçlendirmek amacıyla yeni bir siyasi ittifak kurulması çağrısında bulundu. İttifakın, uluslararası anlaşmalara dayalı ticareti koruması ve daha da geliştirmesi hedefleniyor. Merz, bu yapının aynı zamanda “siyasi ivme sağlayabileceğini ve kurallara dayalı düzen tehdit altına girdiğinde ortak tepki verilmesine imkân tanıyabileceğini” belirtti.

Almanya, 2029 yılına kadar yapay zekâ ve ileri teknoloji alanlarına 2 milyar euro yatırım yapmayı planlıyor. Japonya ise 2040’a kadar bu alanlarda yaklaşık 18 milyar euroluk özel sektör yatırımı hedefliyor.

Öte yandan Başbakan Merz, çarşamba sabahı Tokyo'da düzenlenen bir ekonomi forumunda, kurallara dayalı dünya ticaretini güçlendirmek için yeni bir siyasi ittifak oluşturulması çağrısında bulundu. Söz konusu ittifakın, uluslararası mutabakatlara dayanan ticareti savunması ve geliştirmesi öngörülüyor. Aynı zamanda, kurallara dayalı düzen tehlikeye girdiğinde siyasi inisiyatifler üstlenmesi ve ortak yanıt verebilmesi de hedefleniyor.

Almanya 2029'a kadar yapay zeka ve yüksek teknolojiye 2 milyar euro yatırım yapmayı planlıyor. Japonya ise 2040'a kadar bu alanlarda yaklaşık 18 milyar euro tutarında özel yatırım öngörüyor.

Almanya, ticari ortaklarını çeşitlendirme çabalarının henüz başında

Merz, Japonya ziyareti sırasında Kyoto Fusioneering adlı girişimi de ziyaret etti. Siemens Energy ile iş birliği sayesinde Almanya-Japonya yüksek teknoloji ortaklığının öne çıkan projelerinden biri olarak görülen girişim, nükleer füzyon yoluyla elektrik üretmeyi hedefliyor.

Japon hükümeti, stratejik önem taşıyan yarı iletken sektörünü kapsamlı devlet sübvansiyonlarıyla destekliyor.

Almanya, 2030 yılına kadar kritik ham madde tedarikinde Çin’in payının yüzde 65’i aşmamasını öngören AB hedeflerini esas alıyor. Ancak Başbakan Merz’in Asya ziyaretinin temel amaçlarından biri olan, Pekin’e bağımlılığı azaltmak ve ticari ortakları çeşitlendirmek konusunda henüz yolun başında bulunuluyor.

Başbakanın Asya turunun son durağı ise perşembe günü Güney Kore olacak. Seul’de yapılacak görüşmelerde ikili ekonomik ilişkilerin yanı sıra güvenlik meseleleri ve yapay zekâ gibi geleceğin teknolojileri alanındaki iş birliğinin ele alınması bekleniyor.