TBMM'de Ticaret Bakanlığının bütçesi görüşüldü: ‘İhracat rekoru refaha dönüşüyor mu?’

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ticaret Bakanlığının 104 milyar 287 milyon liralık 2027 bütçesi görüşüldü.

YER TARTIŞMASI YAŞANDI

Komisyon salonunda gazeteciler arasında sabahın erken saatlerinden itibaren yer tutma tartışmaları çıktı. Salonda basın mensupları için kısıtlı sayıda sandalye bulunurken, bu yerlerin alışık olunduğu üzere birçok kurumca kağıt koyularak ‘tutulması’, bazı gazetecilerin tepkisine neden oldu. Bu kişiler kağıtları yerlerinden kaldırınca, kağıtları koyanlar onlara tepki gösterdi; tartışmalar yaşandı. Daha sonra Parlamento Muhabirleri Derneği Başkanı Kemal Aktaş devreye girerek sorunu çözmeye çalıştı. Temel problemin Plan ve Bütçe Komisyonu salonunun darlığı olduğunu belirtti. Tartışmalar toplantının başında da devam etti.

YENİ PARTİ’DEN ‘ÜÇ HARFLİ MARKET’ ÇAĞRISI

Toplantı başlamadan önce YENİ Parti Antalya Milletvekili Cavit Arı, esnafın genel olarak zor durumda olduğunu belirterek bakkallara ayrı parantez açtı. Arı, “En çok kapanan esnaf bakkal esnafı. Mahallelerimizde geleneksel olarak hepimizin en yakınında bulunan ve özellikle Anadolu'muzda her zaman ilk kapısını çaldığımız, gerektiğinde veresiye defterine yazdırdığımız bakkal artık can çekişiyor ve sayısı her geçen gün azalıyor. En önemli sebebi ekonomik nedenler ama bir türlü iktidarın görmezden geldiği, çözmek istemediği üç harfli zincir marketlerle ilgili yapılmayan düzenleme. Perakende yasası bir türlü çıkmıyor. Zincir marketler Türkiye'nin her yerinde, köyünde, ara sokağında, her tarafta… Sonrasında da işte gördüğünüz gibi bakkal esnafı can çekişiyor” diye konuştu.

‘İHRACAT REKORU KIRMAKTAYIZ’

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, bütçe sunuş konuşmasında, “2002 yılındaki 36,1 milyar dolar olan mal ihracatımızı 7,6 katına çıkararak, 2025 yılında Cumhuriyet tarihimizin en yüksek seviyesi olan 273,2 milyar dolar seviyesine yükselttik” dedi. Mal ithalatının ise 2025 yılında yüzde 6,2 artışla 365 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini söyledi. Dış ticaret dengesi konusunda, “Savaşın etkilerine rağmen yıllıklandırılmış dış ticaret açığımızdaki artış 4,1 milyar dolarla sınırlı kalmış ve açık 95,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir” sözlerini sarf etti.

MADE İN EU PROJESİNDE SON DURUM

Bolat, “Avrupa Birliği’nin (AB) dünyadaki ticaret savaşları ve artan korumacılık karşısında başlattığı Made in EU ve Sanayi Hızlandırma Yasası taslağı konusundaki gelişmelerde hükümet olarak yoğun bir şekilde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. 4 Mart tarihinde AB Komisyonu’nda kabul edilen kanun taslağında Türkiye’nin Gümrük Birliği, Made in EU kapsamı içerisinde değerlendirilmiştir fakat AB parlamentosu ve AB Bakanlar Konseyi’ndeki tartışmalar hâlâ devam etmektedir. Bu konuda Türk otomotiv sektörü açısından elektrikli araçlarda gelecekte sıkıntılar oluşturabilecek ve pazar imkânlarımızı daraltabilecek önerilerle ilgili yoğun bir siyaset ve ticaret diplomasisi sürdürmekteyiz. Son bir yıl içinde 92 ayrı görüşmeyle, AB Komisyon vekilleri, AB üyesi ülkelerin ilgili bakanları, Avrupa Parlamentosu (AP) raportörleri, AP gruplarının başkan ve başkan vekilleriyle yoğun temaslar yaptık. Türkiye’de yatırımı olan Avrupalı şirketlerle yoğun görüşmeler yaptık. Türkiye’de STA’lar ve üreticilerimizle, Avrupa’daki oto üreticileriyle yoğun bir diplomasi sürdürüyoruz. Bütün yoğun çalışmalarımız içinde en çok önem verdiğimiz konu budur” dedi.

‘BEN GERÇEK TABLOYU ANLATACAĞIM’

Ardından milletvekillerine söz verildi. İlk olarak YENİ Parti Mersin Milletvekili Talat Dinçer konuştu.

Dinçer, “Sayın Bakanım öyle bir tablo çizdi ki maşallah Türkiye'de her şey yerinde ve yolunda gidiyor. Ben Türkiye'nin gerçek ticari hayatını komisyona sunmak istiyorum. Ürünü tarlada bırakmak zorunda kalan çiftçiyi, üretim maliyetleri altına ezilen sanayiciyi, borçlarını çeviremeyen KOBİ'yi, kepenk kapatan mahalle esnafını, ithalat karşısında rekabet edemeyen yerli üreticiyi ve markette, pazarda, AVM'de her geçen gün alım gücü azalan vatandaşı konuşmak istiyorum. Çünkü bugün karşımızda çok ciddi bir tablo var. Üretici ürettiğinden kazanamıyor, esnaf sattığıyla geçinemiyor. Tüketici, satın aldığında, yüksek maliyetler altında eziliyor. Ticaret Bakanlığı ise bize denetim sayılarını, kesilen cezaları, açılan işletmeleri, büyüyen ticaret hacmini anlatıyor. Peki Sayın Bakan, bu ticaretin kazananı kim? Üreten mi, satan mı, tüketen mi; yoksa bütün bu kesimlerin sırtından kazanan büyük aracılık ve dağıtım zincirleri mi?” ifadelerini kullandı.

Atilla ayrıca, “Biz Ermenistan sınır kapısını niye açamıyoruz? Nusaybin sınır kapısını niye açamıyoruz? Ceylanpınar sınır kapısını niye açamıyoruz?” diye sordu.

‘KÜRT İLLERİ’ TARTIŞMASI

Daha sonra DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren söz aldı. Eren’in konuşmasının bir bölümünde “Kürt illeri” sözlerini kullanması üzerine, Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı Mehmet Muş, konuşma bitince araya girdi. Muş, “Sayın Eren, konuşmanızın özüyle ilgili değerlendirme yapma durumunda değilim. Ancak sözlerinizin arasında ‘Kürt illeri’ gibi bir ifade kullandınız. Türkiye’yi Türk illeri, Kürt illeri ya da başka iller diye bölmüyoruz. Hepsi bizim illerimiz” dedi.

Eren ise bahsettiği şehirlerin Kürtlerin yoğun yaşadığı iller olduğunu dile getirdi. Muş ise “Her yerde yaşıyor. İstanbul’da, İzmir’de, Ankara’da da yaşıyor” diye yanıtladı. Anayasa’nın üçüncü, yüz yirmi üçüncü ve yüz yirmi altıncı maddelerini anımsattı. 

DEM Parti Antalya Milletvekili Saruhan Oluç ise Muş’a yanıt vererek, “Anayasa’nın ilgili maddeleriyle herhangi bir sorunumuz yok. Bir tartışma yapmıyoruz. Ama biz konuşmalarımızda biliyorsunuz, hem Genel Kurul’da hem burada, tarihsel, sosyolojik ve kültürel açıdan baktığımızda Kürt coğrafyası, Kürdistan coğrafyası, Kürt illeri kavramlarını zaman zaman kullanıyoruz. Bu, tarihsel ve sosyolojik gerçekliklere işaret etmek içindir. Doğrudur, aslında İstanbul da Kürt ili sayılır. 4 milyondan fazla Kürt yaşıyor İstanbul'da. Bütün illerimiz tabii hepimizindir” dedi.

USTA’DAN GRAFİK İTİRAZI

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, Bakan Bolat’ın ithalat verilerine, ihracat kadar yer ayırmadığını ifade etti. Bakanın sunduğu grafiklerde ihracat rakamlarının 2002 yılından, ithalatın ise 2025’ten itibaren mevcut olduğun söyledi. “İhracat, füze gibi bir artışı göstermek için 2002’den bu yana aktarılıyor. Ama ithalatta daha hızlı, daha dik bir füze varken, 2025 yılıyla mukayese ediliyor” dedi. Usta, sadece ihracata odaklanılsa bile, bunun milli gelir içindeki payının önem arz ettiğini bildirdi. Usta ayrıca, aynı ürünün farklı marketlerde büyük bir fiyat aralığıyla satılmasından şikayet etti.

‘İHRACAT REFAHA DÖNÜŞÜYOR MU?’

Verilen öğle yemeği arasının ardından YENİ Parti yeniden söz aldı. Manisa milletvekili Vehbi Bakırlıoğlu, komisyondan önce esnaf temsilcileriyle bir araya geldiğini kaydetti. Esnaf ve sanatkâr tanımının tam olarak yapılamadığını, KOSGEB desteklerinin yetersiz olduğunu, mesleki eğitimde problemler yaşandığını söyledi. “Perakende yasası bir muamma. Benim gördüğüm en büyük problemlerden bir tanesi, esnaflarımız finansmana ulaşmakta ve borcunu ödemekte zorlanmaya başlamışlar” dedi. YENİ Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, “İhracat rekorları bu ülkede refaha dönüşüyor mu?” diye sordu.

BOLAT, FON KRİZİNE İLİŞKİN KONUŞTU

YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale ise fon soruşturmalarından bahsederek, “Bu fon krizi ile gündeme gelen şirketlere sizlerin destek verip vermediğine baktık. Astor Enerji, Turquality desteği almış. Astor’da bir piyasa manipülasyonu var. Ama burada en önemlisi, Barikat Siber Güvenlik. Barikat Siber Güvenlik sizden E-Turquality desteği almış, 28 Mart 2023’te. Barikat Siber Güvenlik’in sahibi kim? Tera ve Emre Tezmen. Barikat Siber Güvenlik, kamu kurumlarından 650 milyon liralık kamu ihalesi almış. Şu anda bir suç örgütünün lideri olarak içeride. Burada diğer şirketler de var. Bakanlığınız bunlarla ilgili bizlere bir açıklama yaparsa çok seviniriz. Barikat Siber Güvenlik’e destek vermeyi ne zaman kestiniz?” dedi.

Ömer Bolat ise Özlale’ye yanıt vererek, “Tera Teknoloji, Barikat Güvenlik’e Ağustos 2024’te ortak olmuş. 2024 veya 2025’te bir soruşturma yoktu Tera Teknoloji ve Tera grubu ile ilgili. Tera ile ilgili bir konu ortaya çıktıktan sonra verilmiş bir destek yok. Ve bir şey daha söyleyeyim: Barikat ile bir daha hiçbir şey yapılmadı. Bilişim Teknolojileri Genel Müdürlüğü herhangi bir hizmet alımı yapmadı 2024 Temmuz’dan sonra. Ama Tera’nın ortak olması Barikat’a, 2024 Ağustos. Bunun devralınması, onaylanması Eylül 2024” cümlelerini kurdu. Bolat, Özlale’nin “Barikat’a en son ne zaman destek verildi” sorusunu tekrar sorması üzerine, bürokratları ile belgeleri inceledikten sonra yanıt verebileceğini kaydetti.