Japonya, iki ülke arasındaki gerilimin tırmanmaya devam ettiği bir dönemde, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in bu ayın başlarında ziyaret ettiği tartışmalı adaların açıklarında füze denemeleri yapılması yönündeki Moskova kararını Cuma günü resmen protesto etti.
“Adaların açıklarında füze denemesi yapılacağına dair bildirime karşı bir protesto ilettik” dedi Japon hükümeti sözcüsü.
Japon haber ajansı Kyodo, Rusya'nın Pasifik Filosu'nun füze denemesinin zaten gerçekleştirildiğini bildirdiğini, ancak bunun tam olarak ne zaman yapıldığının belirsiz olduğunu aktardı.
Kyodo, Bastion gemisavar füze sistemiyle donatılmış bir birliğin denemeyi zincirin en büyük adası Etorofu'dan gerçekleştirdiğini bildirdi.
Pasifik Filosu'nun sancak gemisi olan güdümlü füze kruvazörü Varyag ile Omsk adlı nükleer denizaltının da denemeye katıldığı belirtildi.
Filonun açıklamasına göre, Kyodo'nun aktardığına göre tatbikat, düşman gemilerine yönelik bir saldırıyı simüle etti ve en az 300 kilometre menzilde belirlenen tüm hedefleri vurdu.
Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, Perşembe günü Umman ziyareti sırasında gazetecilere yaptığı açıklamada “Rusya'nın Kuzey Toprakları'ndaki askerî yığınağının, bu füze tatbikatları dahil, Japonya'nın Kuzey Toprakları konusundaki tutumuyla çeliştiğine ve kabul edilemez olduğuna inanıyoruz” dedi.
Motegi, “Topraklar konusundaki ülkemizin tavrına aykırı olduğu için Rusya'nın dört kuzey adasında askerî güçünü artırmaya yönelik adımlarını tolere edemeyiz” diye ekledi.
Ayrıca, Japon kamu yayıncısı HNK'nın aktardığına göre, Tokyo'nun Japonya'nın ulusal çıkarlarına neyin hizmet ettiğini kapsamlı biçimde değerlendirerek zamanında yanıt vereceğini söyledi.
İlişkiler giderek kötüleşiyor
Japon hükümeti, Kuzey Toprakları'nı oluşturan dört ada ve adacık grubunun — Etorofu, Kunashiri, Şikotan ve Habomai — kendi topraklarının bir parçası olduğunu, Sovyetler Birliği'nin bu adaları yasadışı şekilde işgal ettiğini ve 1991'de Sovyetler'in dağılmasından bu yana Rusya'nın işgali sürdürdüğünü savunuyor.
Putin, 13 Ağustos'ta adalara ilk resmî ziyaretini gerçekleştirerek Japonya'nın Rusya büyükelçisini Dışişleri Bakanlığı'na çağırmasına yol açtı.
Putin, Rus donanmasının tatbikat yaptığı bölgedeki Sakhalin Adası'nı ve filonun sancak gemisi Varyag'ı ziyaret ettikten sonra adalara geçti.
Putin'in duraklamasının ardından Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, adaların “tarihsel olarak da uluslararası hukuk açısından da Japon topraklarının ayrılmaz bir parçası” olduğunu söyledi.
Takaichi, Putin'in ziyaretinin “Japon halkının duygularını incittiğini ve kesinlikle kabul edilemez olduğunu” da sözlerine ekledi.
Japonya ile Rusya arasındaki ilişkiler, Tokyo'nun Rusya'nın 2022 başlarında Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından diğer G7 ülkeleriyle birlikte Moskova'ya yaptırım uygulaması ve Kiev'e destek vermesinden bu yana daha da kötüleşti.
Analistler, Putin'in Kuril Adaları'nı ziyaretinin, Japonya'yı Ukrayna'ya verdiği desteği derinleştirmekten — buna doğrudan Patriot füzesi tedariki de dahil olabilir — ve NATO ile daha yakın işbirliğine gitmekten caydırmayı amaçlamış olabileceğini belirtiyor.
Japonya şu anda Ukrayna'ya yalnızca ölümcül olmayan savunma yardımı sağlıyor.
Son yıllarda savunma ihracatına yönelik kısıtlamaları gevşetmiş olsa da Japonya'nın, savaş halindeki bir ülkeye doğrudan öldürücü askerî teçhizat sağlaması hâlâ yasak.
Kremlin'in güç gösterisi
Moskova, adalardaki askerî varlığını en son Aralık 2021'de, zincirin ortasındaki ıssız volkanik bir adaya Bastion kıyı savunma füze sistemleri konuşlandırarak güçlendirdi.
Ada, Sovyet işgali öncesinde Japon ordusuna ait bir üsse ev sahipliği yapıyordu. Sovyetler Birliği'nin çöküşünün ardından yaşanan bütçe sıkıntıları nedeniyle burada kurulan Sovyet üssü kapatıldı.
Moskova, daha önce 2016 yılında dört güney adasından ikisine Bal ve Bastion füze sistemleri konuşlandırmıştı.
Sonraki yıllarda Rusya, en gelişmiş hava savunma füze sistemlerini göndererek, Etorofu Adası'nda bir hava üssü kurarak ve savaş uçakları konuşlandırarak adalardaki silahlanmasını daha da artırdı.
Seyrek nüfuslu bu adalar, Ohotsk Denizi'nin girişinde yer aldıkları ve Rusya'nın Pasifik Filosu'na Japonya'nın kontrolündeki sulardan geçmeden açık Pasifik'e çıkış imkânı sağladıkları için Kremlin açısından stratejik önem taşıyor.
Putin'in ziyareti, 2010'da Dmitri Medvedev'den bu yana bir Rus devlet başkanının adalara yaptığı ilk gezi oldu.
